Merak Feneri
Çocuk bir sayı dizisinde '?' yerine gelecek sayıyı bulur. Önce kuralı görmesi gerekir: kaçar kaçar gittiği, adımın büyüyüp büyümediği, iki dizinin iç içe olup olmadığı. İlk iki seviyede sayılar nokta olarak gösterilir, okuma bilmeyen çocuk sayabilir.
Ne çalıştırır?
Sayılar arasındaki kuralı bulmayı ve eksik sayıyı tahmin etmeyi çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı.
Doğru cevap: 4. şık
- Nokta sayıları 6, 4, 1 diye üçlü tekrar ediyor.
- 6. kutu 1 ile bitti; sıra yeniden 6'dan başlar (4. şık).
- 3. şık 5 nokta: 6'ya çok benziyor, saymadan seçilirse yanılınır.
Doğru cevap: 3. şık
- Sayılar her adımda 2 azalıyor: 9, 7, ?, 3, 1.
- 7'den 2 eksik 5; 5'ten 2 eksik 3 de tutuyor (3. şık).
- 6 ve 4 birer azaltmış gibi; boşluğun iki yanındaki sayılarla birlikte denenince elenir.
Doğru cevap: 1. şık
- Üç dizi iç içe, renkleri ayırıyor: turuncular 18, 19…, yeşiller 13, 14…, morlar 8, 9…; her biri 1 artıyor.
- Sıra turuncuda: 19'dan sonra 20, turuncu (1. şık).
- 3. şık sayı doğru ama mor; 2. ve 4. şık 9'dan sonra gelen 10'u yazmış (mor dizinin devamı).
Doğru cevap: 2. şık
- Üç dizi iç içe: yeşiller 1, ?, 5; maviler 21, 23; turuncular 8, 10. Her dizi 2'şer artıyor.
- Boş kutu yeşil dizide: 1'den 2 fazla 3, sonra 5. Cevap yeşil 3 (2. şık).
- 4. şık sayı doğru ama turuncu; 1. şık 1 artırmış (2).
- Satır sonundaki ok (→)
- Dizi alt satırda devam ediyor; kutular soldan sağa, yukarıdan aşağı okunur.
- Kesikli çerçeveli ? kutusu
- Bulunacak boş yer.
- Etiketli yaylar (çözümde)
- Bir sayıdan ötekine adım: +1, −2 gibi.
- Sayıların altındaki renkli noktalar (çözümde)
- İç içe dizilerde sayının hangi diziye ait olduğu (aynı renk = aynı dizi).
Nasıl çözülür?
- Önce sayıları sırayla oku ve yan yana sayılar arasındaki farka bak: hep aynı mı gidiyor?
- Fark aynı değilse sor: her seferinde biraz mı büyüyor, yoksa sayılar iki ya da üç dizi olarak iç içe mi (birer atlayarak bak)?
- Her sayı öncekinin iki katı ya da yarısı mı, ya da önceki iki sayının toplamı mı diye dene.
- Renkli rakamlarda renk de kendi sırasıyla döner: sayıyı ve rengi ayrı ayrı sürdür.
- Bulduğun kuralı '?' yerine uygula, sonra şıklar arasından hem sayısı hem (varsa) rengi uyanı seç.
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | Nokta grubuyla birer ileri ya da geri sayma (1-10); iki sayılı tekrar (1 4 1 4 ?). |
| 2 | Nokta grubuyla ikişer ileri, birer ya da ikişer geri sayma; üç sayılı tekrar. |
| 3 | İlk rakamlı basamak: sayılar 12'ye kadar; birer ya da ikişer ileri, ikişer geri; iki ya da üç sayılı tekrar. |
| 4 | Üçer ve dörder ileri, ikişer ve üçer geri sayma; aynı sayının iki kez geçtiği ya da dört sayılı tekrar; sayılar 20'ye kadar. |
| 5 | İlk iç içe iki dizi (bir kolu hiç değişmeyebilir); beşer, altışar ileri, dörder geri; adımı büyüyen dizi (1 2 4 7 11); sayılar 25'e kadar; bazı dizilerde rakamın rengi de iki renk arasında döner. |
| 6 | İki katına çıkan ve yarıya inen diziler (1 2 4 8 16); ileri ya da geri giden, adımı büyüyen dizi (30 29 27 24); iç içe iki dizi; sayılar 32'ye kadar. |
| 7 | Üç dizinin iç içe geçtiği sayı dizisi (1 5 9 2 6 10 ?); 3'ten başlayan iki katı ya da yarısı; adımı büyüyen dizi; sayılar 48'e kadar; renk iki ya da üç renkle döner. |
| 8 | Toplam dizisi (her sayı önceki ikisinin toplamı: 1 2 3 5 8 ?); iç içe iki dizi; üç kollu dizi; adımı büyüyen dizi; sayılar 45'e kadar; renkli diziler yarıya yakın. |
| 9 | Toplam dizisi; üç kollu dizi (azalan ya da dörder); iç içe iki dizi; adımı büyüyen dizi (−4 ya da +3'ten başlayan); sayılar 50'ye kadar. |
| 10 | İki kuralı birlikte düşünmeyi isteyen diziler (iç içe, üç kollu, toplam, iki katı); boşluk hep dizinin ortasında; renkli rakamlar en sık bu seviyede. |
| 11 · uzman | Uzman: renk, sayıdan bağımsız ikinci bir kural olur ve hep üç renkle döner; toplam, adımı büyüyen (±4), iki katı ve üç kollu diziler; boşluk hep ortada. |
| 12 · uzman | Uzman: yalnız tek dizili aileler (toplam, adımı ±5'ten büyüyen, iki katı); renkli sorularda iki ayrı kural var: sayı kuralı ve üç renkli döngü. |
Sık düşülen tuzaklar
Çocuk adımı bir fazla ya da bir eksik okur ve doğru sayının hemen yanındaki sayıyı seçer. Adımı sayarak değil, gözle tahmin ettiğinde olur.
Adımı büyüyen dizide farkın büyümesini unutur, aynı farkla devam eder. Kuralın yalnız bir parçasını görmüştür.
Adımı iki kez uygular ya da farkı gereğinden fazla büyütür, sayı çok ileri gider.
İç içe dizilerde öbür kolun adımını bu kola uygular. Birer atlayarak bakmayı unutmuştur.
Renkli rakamlarda yalnız sayıya bakar, rengin kendi sırasıyla döndüğünü görmez; boşluktan önceki rengi sürdürür.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Yan yana iki sayı arasında ne kadar fark var? Her yerde aynı mı?
- Bir sayıyı atlayarak bak: bir sayı ile ondan sonraki ikinci sayı arasında ne oluyor?
- Fark her seferinde aynı kalıyor mu, yoksa biraz büyüyor mu?
- Sayılar renkliyse renklere ayrı bak: renkler hangi sırayla dönüyor?
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Yanlıştan sonra dizinin üstünde adım çipleri (+2, −3, ×2 gibi) gösterilir; kural ailesine göre 'aynı adımla gidiyor', 'adım büyüyor', 'iki dizi iç içe', 'önceki sayıların toplamı' ya da 'iki katı/yarısı' diye anlatılır ve doğru sayı '?' yerine oturur.
Hangi yaşa uygun?
Okul öncesi çocuk 1. seviyeden, 1. sınıf 2. seviyeden başlar. 1-2. seviyelerde sayılar nokta olarak gösterilir, rakam bilmek gerekmez; 3. seviye rakama geçiş basamağıdır. 5. seviyede iç içe diziler, adımı büyüyen diziler ve renkli rakamlar başlar, 7. seviyede üç dizi iç içe geçer. Tasarım hedefi: 1. seviye yaklaşık 5,5 yaşın rahat çözdüğü düzeydir, 10. seviye üstün yetenekli 7 yaşı zorlar. Zorluk sayının büyüklüğünden değil kuralın karmaşıklığından gelir (sayılar en çok 50). 11-12 uzman seviyeleri yalnız veli 'Zorlayıcı' zorluğu seçince açılır.
Sınavlarda karşılığı
Sayı dizisi, resmî yedi kategoriden biridir. Katalogdaki 10 kaynağın 9'unda geçer.
Bekçinin hikâyesi
Tepe, Basamak Adası'nın dağ keçisi bekçisidir. Teraslara sayarak çıkar; her basamakta bir sayı taşı vardır.
Fırıldak merdivenlerden aşağı eserken bir basamağın sayı taşını uçurdu. Orada şimdi bir soru işareti var.
İki askılı, önünde büyük cebi olan, üstünde küçük bir bayrak taşıyan yeşil sırt çantası. Tepe terasları sayarak tırmanır; dağcı çantası basamak basamak yukarı çıkmanın eşyasıdır.
Yuva: Sırt · Adanın feneri yanınca verilecek.Adanın dünyası
Fıstık yeşili teraslar, merdivenler, laleler ve kelebekler. Uzak manzara tepeler; ikinci renk turuncu.
