Merak Feneri
Çocuk üstte bir şeklin başka bir şekle nasıl dönüştüğünü görür, aynı dönüşümü alttaki şekle uygular ve doğru sonucu 4 şıktan seçer. Dönüşüm renk, şekil, dolu/boş, boy, adet, iç şekil, döndürme ya da ayna olabilir. İlişkiyi görüp başka bir şeye aktarmak bu adanın işidir.
Ne çalıştırır?
Bir şekildeki değişimi görüp aynı değişimi başka şekle uygulamayı çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı.
Doğru cevap: 3. şık
- Üstte büyük yeşil daire küçük mavi daireye dönüşüyor: renk yeşilden maviye, boy büyükten küçüğe; dolgu aynı kalıyor.
- Alttaki büyük, içi boş yeşil daireye aynısını yap: mavi, küçük, içi yine boş (3. şık).
- 2. şık rengi değiştirmiş ama küçültmemiş; 4. şık hem küçültmemiş hem içini doldurmuş.
Doğru cevap: 4. şık
- Üstte iki ters duran kırmızı L, tek ve düz duran L'ye dönüşüyor: yarım tur dönüyor ve sayısı 2'den 1'e iniyor.
- Alttaki iki sarı (içi boş) L'ye aynı iki değişikliği uygula: tek bir sarı L, düz duruşta (4. şık).
- 2. şık dönmüş ama hâlâ iki tane; 1. şık tek ama yalnız çeyrek tur dönmüş.
Doğru cevap: 3. şık
- Sağa bakan dolu kırmızı ok, aşağı bakan içi boş oka dönüşüyor: saat yönünde çeyrek tur + içi boşalıyor.
- Sağa bakan dolu mavi üçgene aynısını yap: aşağı baksın ve içi boş olsun (3. şık).
- 2. şık doğru dönmüş ama hâlâ dolu; 4. şık içi boş ama yukarı bakıyor.
Doğru cevap: 2. şık
- Üstte dört şey birden değişiyor: renk mordan turuncuya, boy küçükten büyüğe, şekil aynadaki gibi ters çevriliyor ve çeyrek tur dönüyor.
- Alttaki küçük, içi boş mor lolipopa dördünü de uygula: büyük, turuncu, ters çevrilmiş ve dönmüş; içi boş kalır (2. şık).
- Öbür şıklarda değişikliklerden biri eksik: 1. şık turuncu ama küçük ve dönmemiş; 3. ve 4. şık hâlâ mor.
- Gri ok (→)
- Soldaki şekil sağdakine dönüşüyor; üst satırdaki değişikliği alt satıra da uygula.
- Kesikli çerçeveli ? kutusu
- Bulunacak boş yer.
- Özellik rozetleri (çözümde)
- Damla: renk · yarısı dolu daire: dolu/boş · çapraz çift ok: boy · dönen ok: dönüş · ters çevirme simgesi: ayna · nokta ızgarası: sayı · küçük şekiller: şekil türü · halka: içteki şekil · dört yönlü ok: konum. Rozet, o soruda kuralı taşıyan özelliği gösterir.
Nasıl çözülür?
- Üstteki iki şekle bak: soldaki sağdakine dönüşürken NE değişti? Renk mi, şekil mi, boy mu, yön mü?
- Birden fazla şey değişmiş olabilir; her değişikliği ayrı say.
- Aynı değişiklikleri alttaki şekle sırayla uygula. Değişmeyen özellikler aynı kalır.
- Şekil dönmüşse ne kadar ve hangi yöne döndüğünü, aynalanmışsa neyin ters çevrildiğini ayır.
- Şıklara bak: senin bulduğun şekille her özelliği tek tek uyuşan şıkkı seç.
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | Tek değişiklik (renk, şekil, dolu/boş, boy ya da adet). Alttaki şekil üsttekinden iki özellikte farklıdır, bu yüzden dikkat dağıtır. |
| 2 | İki değişiklik birlikte (renk, şekil, dolu/boş, boy, adet). |
| 3 | İki değişiklik; iç şekil de gelir. Alttaki şekil iki özellikte farklıdır. |
| 4 | Yarım tur (ters çevirme) ve bir değişiklik; üstteki şekil dik başlar. |
| 5 | Üç değişiklik birlikte (döndürme yok). |
| 6 | Çeyrek tur ve bir değişiklik (dolu/boş, boy, adet ya da renk); şekil dik başlar. |
| 7 | Çeyrek tur ya da ayna ve bir değişiklik; üstteki şekil YATIK başlar. |
| 8 | Çeyrek tur ya da ayna ve iki değişiklik (üç kural); şekil dik başlar. |
| 9 | 8. seviyedeki üç kural; üstteki şekil yatık başlar. |
| 10 | İKİ ADIM: önce ayna, sonra çeyrek tur (yalnız L, bayrak, lolipop gibi tersi farklı şekillerde) ve iki değişiklik. Şekil dik başlar. |
| 11 · uzman | Uzman: 10. seviyedeki iki adım ve iki değişiklik; üstteki şekil yatık başlar (zihinde döndürmek gerekir). |
| 12 · uzman | Uzman: 11. seviye; alttaki şekil üsttekinden farklı bir 'tersi farklı' şekildir (ör. bayrak ile P), dönüşüm şekilden bağımsız uygulanır. |
Sık düşülen tuzaklar
Birden fazla değişiklik varken çocuk yalnız birini uygular. Örneğin rengi değiştirir ama boyu ya da dönmeyi unutur.
Adet gibi değişen bir özellikte çocuk değişimi iki katı uygular (üstte bir artmışsa alta iki ekler).
Çocuk yalnız bir özelliğe bakıp doğru şeklin yanlış renkli, yanlış adetli ya da yanlış şekilli hâlini seçer; şıkların çoğu birbirinden yalnız bir özellikle ayrılır.
Çocuk dönmeyle aynayı karıştırır: ayna olması gerekeni döndürür ya da yanlış açıda (çeyrek yerine yarım tur) bırakır.
Çocuk doğruya çok benzeyen şıkkı seçer: örneğin ters yöne dönmüş ya da iki adımdan yalnız biri uygulanmış hâli. Dönüşün yönünü ayırt edememiştir.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Üstte soldaki şekil sağdakine dönüşürken neler değişti? Birer birer say.
- Bu değişikliklerin hangisini alttaki şekle uyguladın, hangisini henüz uygulamadın?
- Şekil dönmüşse bir kâğıda çizip kâğıdı çevirerek dene: hangi yöne ve ne kadar döndü?
- Alttaki şekle üstteki dönüşümü uyguladığında bulduğun şekli seçtiğin şıkla yan yana koy; aynı mı?
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Oyunda yanlış cevaptan sonra üstteki ok parlar, dönüşüm simgesi A'dan B'ye uçar; sonra aynı simge alttaki şekilden soru işaretine uçar ve doğru şık yeşil çerçeveyle yerine oturur. Ses: "Her adımda aynı şey değişiyor."
Hangi yaşa uygun?
Okul öncesi çocuk 1. seviyeden, 1. sınıf 2. seviyeden, 2. sınıf 4. seviyeden başlar. 1-3. seviyelerde yalnız renk, şekil, boy gibi değişiklikler vardır; dönmeyi bilmek gerekmez. 4. seviyede yarım tur, 6. seviyede çeyrek tur, 7. seviyede ayna ve yatık başlangıç gelir; bu eşikler çocuğu gözle görülür zorlar. 10. seviye iki adımlı dönüşümdür ve üstün yetenekli 7 yaşı zorlayacak şekilde tasarlandı. Uzman seviyeler (11-12) yalnız veli "Zorlayıcı" zorluğunu seçince açılır.
Sınavlarda karşılığı
Şekil benzetmesi (A'nın B'ye oranı C'nin ?'ye oranıdır) incelediğimiz örnek 10 kaynağın 7'sinde geçer. Resmî sınavdaki "benzeşim" türünün şekilli hâlidir.
Bekçinin hikâyesi
Kemer, Köprü Adası'nın kunduz bekçisidir. Adada iki kıyı arasında köprüler var; bir kıyıda bir şekil değişirse karşı kıyıda da aynı değişiklik olur.
Fırıldak köprülerin arasından geçerken alttaki köprünün ucundaki şekli uçurdu. Orada artık bir soru işareti duruyor.
Önünde küçük siperliği olan, yuvarlak, sarı bir inşaat bareti. Kemer köprü kuran bir ustadır; baret onun iş şapkasıdır.
Yuva: Baş · Adanın feneri yanınca verilecek.Adanın dünyası
İki kıyı arasında mavi köprüler; ışıltılar ve dalgalar. Uzak manzara deniz; ikinci renk turuncu.
