Merak Feneri
Kısa bir olay sesle anlatılır ve gösterilir; çocuk kişinin yüzünü seçer. Başka sorularda yüz gösterilir ve ona uyan olay seçilir. Üst seviyelerde bakış açısı gelir: eşya taşınırken bir kişi odada yoksa, eşyayı nerede arar? Kapağı farklı kutunun içinde ne olduğunu sanır? Yüz ve sahneler kodla çizilir; yüz ve duygu isimleri kasıtlı sadedir.
Ne çalıştırır?
Yüzden ve olaydan duyguyu tanımayı, bir kişinin bildiğine göre ne düşüneceğini kestirmeyi çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı.
Doğru cevap: 1. şık
- Anlatıcı: "Kaan'ın en sevdiği oyuncağı bozuldu. Kaan ne hissediyor?" Resimde bozuk oyuncağın başında bir çocuk var.
- Sevdiği oyuncağı bozulan çocuk üzülür (1. şık, üzgün yüz).
- Sevgi dolu ve uykulu yüzler sahneye uymuyor.
Doğru cevap: 2. şık
- Soru ters: üstte kızgın bir yüz var, "hangi olayda bu çocuk böyle olur?" diye soruluyor.
- Kızgınlığa en uygun durum elindeki top zorla alınan çocuk (2. şık).
- Yeni bisiklet, şiiri unutmak ve birine yardım etmek de duygulu durumlar ama heyecan, utanç ve gurur gibi başka hisler.
Doğru cevap: 3. şık
- Anlatıcı: Mert topu sepete koyup odadan çıktı; kardeşi topu oyuncak kutusuna koydu. "Mert dönünce topu önce nerede arar?"
- Mert taşınmayı görmedi; topu bıraktığı yerde, sepette arar (3. şık).
- Topun şimdiki yeri oyuncak kutusu (1. şık) ama Mert bunu bilmiyor; çekmece ve çanta metinde topla ilgili değil.
Doğru cevap: 1. şık
- Anlatıcı: Efe oyuncağı sepete koyup dışarı çıktı; annesi onu rafa, sonra kardeşi rafın yanındaki kutuya taşıdı. "Efe dönünce oyuncağı önce nerede arar?"
- Efe hiçbir taşınmayı görmedi; oyuncağı bıraktığı yerde, sepette arar (1. şık).
- Raf (2. şık) ara durak, kutu (4. şık) şimdiki yer; ikisini de Efe bilmiyor. Çanta metinde geçmiyor.
- Hoparlör
- Durum ya da hikâye sesle okunur.
- Yüz resimleri
- Duyguyu gösteren yüzler (kızgın, üzgün, şaşkın gibi).
- Düşünce balonu
- Kişinin ne sandığı (gördüğüne göre), gerçekte ne olduğu değil.
Nasıl çözülür?
- Önce olayı dinle ve sahneye bak: ne oldu, kime oldu?
- Kişinin yerine koy kendini: bu olunca nasıl hissedersin?
- Yüzlerde gözlere, kaşlara ve ağıza bak (kızgın: çatık kaş, üzgün: sarkık ağız).
- Bakış açısı sorusunda kişinin NE GÖRDÜĞÜNÜ hatırla: görmediği şeyi bilemez.
- Sorulan şey kişinin sandığıdır; senin bildiğin gerçek cevap olmayabilir.
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | Temel dört yüz (mutlu, üzgün, kızgın, şaşkın); üç şık, şıklardaki yüzlerin hissi birbirinden farklıdır. |
| 2 | Uykulu ve sevgi dolu yüzler de gelir. |
| 3 | Dört şık; gururlu, heyecanlı, endişeli, utanmış, hayal kırıklığına uğramış gibi ince duygular da gelir (11 yüz). |
| 4 | Yüzden olaya: bir yüz gösterilir, o duyguya uyan olay resmi seçilir. |
| 5 | Zıt duygulu yanlış şık azalır; yanlış şıklar doğruya daha yakın hissettirir. |
| 6 | İlk bakış açısı soruları: bir kişi yokken eşya başka yere konur, dönünce eşyayı nerede arar? Kişi taşınmayı görmüşse gerçek yeri arar. |
| 7 | Altı sorunun üçü bakış açısı sorusudur (eşya taşındı; kişi gördü ya da görmedi). Yanlış şıklardan biri çekici gerçek yer ya da ara duraktır. Seviye 8'de zıt duygulu yanlış şık en çok bire iner. |
| 8 | Altı sorunun üçü bakış açısı sorusudur (eşya taşındı; kişi gördü ya da görmedi). Yanlış şıklardan biri çekici gerçek yer ya da ara duraktır. Seviye 8'de zıt duygulu yanlış şık en çok bire iner. |
| 9 | Duygu, yüzden olaya ve bakış açısı soruları karışık gelir. |
| 10 | Kapağındaki resimle içindeki farklı olan kutu ("içinde ne olduğunu sanır") ve eşyanın iki kez taşınması gelir. |
| 11 · uzman | Uzman: altı sorunun dördü bakış açısıdır. |
| 12 · uzman | Uzman: altı sorunun dördü bakış açısıdır; 12'de ikinci düzey vardır (bir kişi, öbürünün nerede arayacağını ne sanır). |
Sık düşülen tuzaklar
Doğru duyguya yakın ama aynı olmayan yüz (örneğin kızgın yerine hayal kırıklığı) ya da duyguya benzeyen durum.
Kolay seviyede olayın tersi bir yüz; üst seviyede zıt duygulu yanlış şık azalır.
Bakış açısı sorularında gerçek yer ya da ara durak çekici şıktır; oysa kişi taşındığını görmemiştir.
Kapağındaki resimle içindeki farklıysa, çocuk kendi bildiği (gerçek) içeriği seçer; oysa kutuya bakmayan kişi kapağa güvenir.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Bu olay olsa sen ne hissederdin?
- Yüzde gözler, kaşlar ve ağız ne anlatıyor?
- O kişi neyi gördü, neyi görmedi?
- Sen ne biliyorsun, o ne biliyor?
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Duygu sorusunda yüz ipuçları (gözler, ağız) halkalanır ve olayla eşleşir. Bakış açısı sorusunda kişinin gördüğü şey belirir; görmediği yer için "görmedi" işareti çıkar ve kişi sandığı yeri arar. Yazı yoktur.
Hangi yaşa uygun?
Küçük çocuk dört temel yüzle başlar; ince duygular 3. seviyede, bakış açısı 6. seviyede gelir. 4 yaş civarında gelişen "o görmedi, bilmez" düşüncesi bu adada çalışılır; 11-12 uzman seviyeleri yalnız veli 'Zorlayıcı' zorluğu seçince açılır.
Bekçinin hikâyesi
Pati, Duygu Adası'nın yavru köpek bekçisidir. Boynundaki kalp künye, herkesin hislerini önemsediğini gösterir.
Fırıldak çiçeklerden geçince yüzler karıştı: kimin ne hissettiği, kimin neyi bildiği belirsizleşti.
Gözlerin üstüne takılan, kalın, kahverengi, biraz kalkık iki oyuncak kaş. Pati yüzlerden hisleri okur; kaşlar sevinci, şaşkınlığı ve üzüntüyü en çok gösteren yerdir.
Bölge fenerinde adanın penceresi yanınca (3. durak) bekçi bu hediyeyi verir; Giydirme dolabında açılır.Adanın dünyası
Kalp yapraklı çiçekler, salıncak ve kelebekler; yüz ya da maske yoktur. Uzak manzara tepeler; ikinci renk pembe.
