Merak Feneri
Anlatıcı kısa bir cümle ya da hikâye okur, çocuk dinler ve soruyu resimli şıklardan cevaplar. Ekranda yazı yoktur: her şey kulakla alınır. Kolay seviyede tek cümlelik durum ("Düşerse başı acımasın, ne takmalı?"), zor seviyede dört beş cümlelik hikâye ve "kim, ne, nerede, ne yapmadı, sonra ne oldu" soruları gelir.
Ne çalıştırır?
Sesle anlatılan kısa bir cümleyi ya da hikâyeyi dinleyip akılda tutmayı ve ondan sonuç çıkarmayı çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı.
Doğru cevap: 2. şık
- Anlatıcı okur: "Kedi uyandı, tüyleri karmakarışık olmuş. Okula gitmeden önce düzeltmek istiyor. Hangisini kullanmalı?"
- Karışmış tüyleri düzeltmek için tarak (2. şık). Çocuk cümledeki ihtiyaçtan (tüyleri düzeltmek) eşyaya gider.
- Kova ve çatal da gündelik eşyalar ama tüy taramaya yaramaz.
Doğru cevap: 1. şık
- Anlatıcı üç hayvanın üç yere gittiğini anlatır: tavşan kulübeye, koyun eve, köpek kümese. Soru: "Koyun nereye gitti?"
- Koyun eve gitti: cevap ev (1. şık).
- Kümes ve kulübe hikâyede geçen ama başkalarının gittiği yerler; deniz hikâyede hiç yok.
Doğru cevap: 3. şık
- Anlatıcı okur: maymun muz almış; panda bal almak istemiş ama kalmamış, onun yerine yumurta almış. Soru: "Maymun ne aldı?"
- Maymunun aldığı şey muz (3. şık). Sorulan maymun; pandanın fikir değiştirmesi dikkati dağıtmak için.
- 4. şık pandanın aldığı yumurta, 2. şık pandanın istediği bal; ikisi de hikâyede geçtiği için çekici. Meyve suyu hikâyede yok.
Doğru cevap: 3. şık
- Anlatıcı okur: fare bahçede üç şey buldu; önce kalem, defteri bulmadan hemen önce de tarak. Soru: "Fare ilk önce ne buldu?"
- Gerçek sıra: kalem, tarak, defter. İlk bulunan kalem (3. şık).
- 2. şık en son bulunan defter, 4. şık ortadaki tarak; 1. şıktaki çekiç hikâyede yok.
- Hoparlör
- Anlatıcı hikâyeyi ve soruyu sesle okur; ekranda yazı yok.
- Dönen ok düğmesi
- "Tekrar dinle": hikâye bitince bir kez daha çalınabilir.
- Resimli şıklar
- Cevap, anlatılanı yazıya dökmeden resimden seçilir.
Nasıl çözülür?
- Hikâyeyi sonuna kadar dinle; soru en sonda gelir.
- Hikâyede kimin ne yaptığını aklında canlandır: kim nereye gitti, kim ne buldu?
- Soruyu dinle: "kim", "ne", "nereye", "en son" kelimelerinden hangisi geçiyor?
- Şıklara bak: hikâyede geçen ama sorulanı karşılamayan şıklar da var; hikâyedeki doğru kişiye ve olaya bağla.
- Unuttuysan hoparlöre dokunup sesi bir kez daha dinleyebilirsin.
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | Tek cümlelik sesli durum anlatılır ("… istiyor, hangisini kullanmalı?"); üç resimden doğru araç seçilir. |
| 2 | Durumdan çıkarım: iki cümle (ör. yağmur yağıyor, ne giymeli?), yine üç şık. |
| 3 | Üç arkadaşın her birinin bir nesnesi vardır; "kim", "ne" sorulur (dört şık, dört cümleye kadar). |
| 4 | Üç arkadaş, yer ve nesne birlikte; "nereye gitti", "ne buldu", "kim" soruları. |
| 5 | Tek kahramanın üç olayı sırayla anlatılır; "ilk ne yaptı", "en son ne yaptı", "…dan sonra ne yaptı" sorulur. |
| 6 | İki kahraman; "hangisini yapmadı?" sorusunda bütün şıklar hikâyede geçer, bu yüzden dikkatle dinlemek gerekir. |
| 7 | Fikir değiştirme ("… istedi ama kalmamıştı, onun yerine …"): sonunda ne aldığı sorulur. |
| 8 | Verme zinciri: nesne elden ele geçer; "şimdi kimde", "ilk kim buldu", "kim verdi" sorulur. |
| 9 | Yer ve nesne iki adımda: "mağaraya giden ne buldu?" ya da "şunu bulan nereye gitti?". |
| 10 | Olaylar anlatıldığı sırayla değil gerçek sırayla düşünülür ("…almadan önce …"). |
| 11 · uzman | Uzman: fikir değiştirme, sıra ve ikinci kahraman birlikte. |
| 12 · uzman | Uzman: olumsuzlu zincir ("vermek istedi ama uyuyordu, bu yüzden …"): kimde, kime verildi, ilk kim. |
Sık düşülen tuzaklar
Doğru cevapla aynı konudan, ama sorulanı karşılamayan resim. Örneğin kask yerine mayo: ikisi de dışarıda kullanılır ama başı korumaz.
Hikâyede geçen, ama soruda sorulan kişiye ait olmayan şık. Çocuk resmi tanıdığı için seçer.
"Karpuz almak istedi ama kalmamıştı, mısır aldı" hikâyesinde karpuz şıkkı çekicidir; asıl alınan mısırdır.
"Çekiçten önce fırça aldı, küreği en son aldı" gibi sırayı kendisi düzenlemesi gereken hikâyede ilk ya da ortadaki olayı seçmek.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Hikâyede kaç kişi vardı, hangi hayvanlar?
- Hikâyedeki her hayvan nereye gitmişti?
- "Ama" sözünden önce ne vardı, sonra ne oldu?
- Olayları sırayla bir kez kendi cümlenle anlatır mısın?
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Hikâyedeki olaylar sırayla canlanır: kim neyi yaptı resimli olarak gösterilir. Sorunun sorduğu kişi ya da olay parlar ve doğru şık yeşil olur. Yanlış seçilen şık ise hikâyenin başka bir yerinden gelen (başka kahraman, istenen ama alınmayan) şık olarak küçük bir rozetle gösterilir.
Hangi yaşa uygun?
Bütün yaşlar için ses vardır; okuma gerekmez. 1-2. seviyeler tek cümleli durumdur, 3-4. seviyede üç arkadaşlı hikâye, 5-6'da olay sırası, 7-8'de fikir değiştirme ve verme zinciri, 9-10'da gerçek sıra ve iki adımlı sorular gelir. 11-12 uzman seviyeleri yalnız veli 'Zorlayıcı' zorluğu seçince açılır.
Sınavlarda karşılığı
CogAT Sentence Completion (cümle tamamlama) ve OLSAT Aural Reasoning (dinleyerek akıl yürütme) bölümlerine benzer: sesle anlatılanı dinleyip resimden cevap verilir. Soru metinleri başka kaynaktan alınmaz, kendi kurallarımızla üretilir.
Bekçinin hikâyesi
Pofuduk, Fısıltı Adası'nın koala bekçisidir. Kocaman püsküllü kulaklarıyla adanın her fısıltısını duyar.
Fırıldak yapraklardan geçince fısıltılar karıştı: hikâyelerin kimi kimin yaptığı, hangi sırayla olduğu birbirine girdi.
Boyna asılan, iki kulak ucu ve yuvarlak dinleme ucu olan, mavi bir oyuncak dinleme borusu. Fısıltı Adası'nda her şey dikkatle dinlenir; dinleme borusu küçük sesleri duyurur.
Bölge fenerinde adanın penceresi yanınca (3. durak) bekçi bu hediyeyi verir; Giydirme dolabında açılır.Adanın dünyası
Kulak biçimli iri yapraklar, rüzgârın fısıltısı ve yapraklar. Uzak manzara tepeler; ikinci renk yeşil.
