Merak Feneri
Çocuk 10 hücrelik dolu bir diziye bakar; hücrelerden biri dizinin kuralına uymaz. Şık yoktur, çocuk bozuk hücreye doğrudan dokunur. Kuralı bulup her hücreyi kuralla karşılaştırmak, dikkatle tarama çalışmasıdır.
Ne çalıştırır?
Düzenli bir dizide kuralı bozan tek yeri taramayı ve fark etmeyi çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı. Burada şık yok: çocuk kurala uymayan kutuya dokunur.
Doğru cevap: 10. kutu
- Şekiller kare, üçgen, yıldız diye üçlü tekrar ediyor.
- 9. kutu yıldızla bitiyor; 10. kutu yeni üçlünün başı, kare olmalıydı ama üçgen konmuş.
- Yanlış olan 10. (son) kutu. Çözüm görselinde o kutu olması gereken kareyle gösteriliyor.
Doğru cevap: 4. kutu
- İki kural birden: şekil kare-üçgen-kalp diye üçlü, renk sarı-yeşil diye ikili tekrar ediyor.
- 4. kutu üçlünün yeniden başladığı yer: yeşil kare olmalıydı.
- Oraya yeşil kalp konmuş; rengi doğru, şekli yanlış. Yanlış olan 4. kutu.
Doğru cevap: 7. kutu
- Çeyrek daire her adımda saat yönünde çeyrek tur dönüyor; renk yeşil-mor, dolgu boş-boş-dolu diye tekrar ediyor.
- 7. kutu 3. kutudaki yöne bakmalıydı (180°).
- Rengi (yeşil) ve dolgusu (boş) doğru, ama dönmeyi atlamış: 5. kutuyla aynı duruyor. Yanlış olan 7. kutu.
Doğru cevap: 7. kutu
- Kurallar iç içe: şekil L-üçgen diye sırayla gidiyor, renk turuncu-mavi-mor-mavi diye dönüyor, dolgu dolu-boş-dolu diye tekrar ediyor.
- Ayrıca her adımda şekil saat yönünün tersine çeyrek tur dönüyor (0°, 270°, 180°, 90°, 0°…).
- 7. kutu 3. kutudaki mor L gibi ters (180°) durmalıydı; şekli, rengi ve dolgusu doğru ama dönüşü yanlış. Yanlış olan 7. kutu.
- Satır sonundaki ok (→)
- Dizi alt satırda devam ediyor; kutular soldan sağa, yukarıdan aşağı okunur.
- Şık yok
- Çocuk kurala uymayan kutunun kendisine dokunur.
- Yeşil çerçeveli kutu (çözümde)
- Yanlış kutunun olması gereken hâli.
- Renkli ayraçlar (çözümde)
- Kutuların altındaki her ayraç, bir özelliğin tekrar eden grubunu gösterir; ayracın ortasındaki simge hangi özellik olduğunu söyler.
Nasıl çözülür?
- Dizinin başına bak ve tekrar eden grubu bul. Şekiller, renkler ve dolgular hangi sırayla tekrar ediyor?
- Her özelliği ayrı kontrol et: önce şekillere, sonra renklere, sonra dolu/boş ve yöne bak.
- Şekiller dönüyorsa her adımda bir çeyrek tur döndüğünü ve hangi yöne döndüğünü izle.
- Kuralı tutmayan hücreyi bulunca 'burada ne olması gerekirdi?' diye kendine sor ve doğru olanı tahmin et.
- Dokunmadan önce tahmin ettiğin düzeltmeyle diziyi baştan sona yeniden oku: kural tutuyor mu?
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | Üçlü bir tekrar (ör. kırmızı kırmızı mavi); şekil ya da renk. Bozuk hücre, dizide başka yerde de olan bir değerle karışmıştır. |
| 2 | Üç farklı değerin tekrarı (A B C); şekil ya da renk. |
| 3 | Gidip gelen dizi (A B C B A B C B); tek özellik. |
| 4 | İki özellik FARKLI hızda tekrar eder (şekil ve renk). |
| 5 | İki özellik farklı hızda tekrar eder; dolu/boş da gelir. |
| 6 | Şekil her adımda çeyrek tur döner ve renk üçlü tekrar eder; hata yönde ya da renktedir. |
| 7 | Dönme, renk ve dolu/boş birlikte (farklı hızlarda): üç özellik. |
| 8 | Dönme, şekil (ikili tekrar) ve renk (üçlü tekrar); hata yön ya da renktedir (şekil hatası yoktur). |
| 9 | Dönme, şekil, renk ve dolu/boş: dört özellik birlikte; hata yön, renk ya da dolguda. |
| 10 | Dört özellik, üç farklı hızda (şekil 2, dolu/boş 3, renk 4 gidip gelen); hata YALNIZ yöndedir. |
| 11 · uzman | Uzman: 10. seviye gibi dört özellik; hata yön, renk YA DA dolguda olabilir. |
| 12 · uzman | Uzman: 11. seviye; renk döngüsü dört ayrı renk (A B C D). |
Sık düşülen tuzaklar
Bozuk hücre dizide başka yerde de görünen bir şekil ya da renktir; bu yüzden çocuk 'tek başına farklı olanı' bulamaz, her hücreyi kuralla denetlemek zorundadır. Denetlemeden 'bunda sorun yok' deyip geçebilir.
Dönen dizilerde bozuk hücrenin şekli ve rengi doğrudur, yalnız yönü yanlıştır. Çocuk şekil ve renge bakıp yöne bakmazsa kaçırır.
8. seviyeden itibaren hata şekilde değil, yalnız renkte ya da dolu/boşta olur ve o değer dizide başka yerde de bulunur. Yalnız yönlere bakan çocuk bu hatayı görmez.
Uzman seviyelerde (11-12) hata yön, renk ya da dolgudan herhangi birinde olabilir; yalnız bir özelliğe bakan çocuk hatayı kaçırır, dördünü de denetlemek gerekir.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Dizinin başından itibaren hangi şekiller tekrar ediyor? Bir grubu parmağınla göster.
- Sadece renklere bak: renkler hangi sırayla gidiyor? Hangi hücrede bu sıra bozuluyor?
- Şekiller her adımda hangi yöne dönüyor? Bir hücrede dönüş tutmuyor mu?
- Bulduğun hücreyi düzeltsen dizi baştan sona düzgün okunur mu?
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Oyunda yanlış cevaptan sonra tekrar grupları çerçevelenir (farklı hızlarda dönen özellikler kendi ayracıyla), dönmede bir simge hücreden hücreye zıplar; bozuk hücre sallanır ve olması gerekene çevrilir.
Hangi yaşa uygun?
Okul öncesi çocuk 1. seviyeden, 1. sınıf 2. seviyeden, 2. sınıf 4. seviyeden başlar. 1-3. seviyeler tek özelliğin tekrarıdır. 4-5. seviyede iki özellik farklı hızda gider; 6. seviyede dönme gelir. 8. seviyeden sonra hata sinsileşir (şekil hatası yok), 10. seviye üç farklı hız ve yalnız yön hatasıyla üstün yetenekli 7 yaşı zorlayacak şekilde tasarlandı. Uzman seviyeler (11-12) yalnız veli "Zorlayıcı" zorluğunu seçince açılır.
Sınavlarda karşılığı
Örüntüde hata bulma, kataloğa yalnızca bir kitaptan girmiştir (10 kaynağın 2'si). Resmî yedi kategoride yoktur; dokunarak işaretleme biçimi ve dikkat taraması için eklenmiştir.
Bekçinin hikâyesi
İzci, İz Adası'nın tilki bekçisidir. Ormanda yerdeki izleri okur; izler hep aynı düzenle sıralanır.
Fırıldak yaprakları savururken uzun iz sırasından birini değiştirdi. Şimdi bir iz sıraya uymuyor.
Kalın yuvarlak çerçeveli, kısa saplı, camı açık mavi bir büyüteç. İzci küçük bir farkı bile kaçırmaz; hatayı bulmak için yakından bakar.
Yuva: El · Adanın feneri yanınca verilecek.Adanın dünyası
Turuncu yapraklı orman, ağaçlar ve yerde ayak izleri. Uzak manzara tepeler; ikinci renk kahverengi.
