Merak Feneri
Çocuk gri bir hedef şekle bakar ve ya hangi parçaların birleşince bu şekli yaptığını ya da hangi parçanın şekle ait olmadığını bulur. Parçalar 1-4 kareden oluşur; çevrilebilir ama ters yüz edilemez. Parçaları zihinde yerine yerleştirmeyi çalıştırır.
Ne çalıştırır?
Parçaları zihinde birleştirip bir bütün kurmayı çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı.
Doğru cevap: 1. şık
- Hedef şekil 6 kare: üstte iki ayrı kare, ortada üçlü sıra, altta bir kare.
- 1. şıktaki yeşil ikili sol sütuna (sol üst + sol orta), sarı zikzak parça kalan dört kareye tam oturur; boşluk ve taşma kalmaz.
- 2. şıktaki dörtlü düz çubuk sığmaz (hedefte 4 karelik düz sıra yok); 3. şıktaki üçlü çubuklardan biri ortaya otursa bile kalan üç kare birbirinden ayrık kalır.
Doğru cevap: 1. şık
- Hedef 8 kare. 1. şıkta sarı köşe parça sol üst köşeye, kırmızı tek kare onun altına (sol alt), yeşil T parça sağdaki dört kareye oturur.
- Bu seviyede parçalar çevrilmez; olduğu gibi yerleşir ve hedefi boşluksuz, taşmasız doldurur.
- Öbür şıklarda da toplam 8 kare var ama biçimler tutmaz: 4. şıktaki 2x2 kare de 3. şıktaki dörtlü çubuk da bir yere otursa geriye kalan boşluk öbür parçalara uymaz.
Doğru cevap: 3. şık
- Rozetler: kırmızı çarpılı rozet "parçalardan biri fazla", dönen ok "parçalar çevrilebilir", üstü çizili ayna "ters yüz etmek yasak" demek.
- Hedef 12 kare, her parça 4 kare: üç parça hedefi doldurur, biri artar.
- Kırmızı dörtlü çubuk en alt sıraya, yeşil L çeyrek tur dönüp sol üste, mavi zikzak sağ üste oturur.
- Sarı 2x2 kareyi nereye koysan geri kalan boşluk öbür üç parçayla dolmaz. Fazla parça sarı kare (3. şık).
Doğru cevap: 4. şık
- Rozetler: kırmızı çarpılı rozet "bir parça fazla", dönen ok "parçalar çevrilebilir", üstü çizili ayna "ters yüz etmek yasak".
- Hedef 12 kare: mavi T baş aşağı dönüp üst sıraya, yeşil zikzak dikine dönüp sağ üste, sarı L en alt sıraya oturur.
- Kırmızı zikzak, yeşilin aynadaki görüntüsü: döndürerek yeşilin yerine geçemez (ayna yasak). Fazla olan kırmızı (4. şık).
- En çok yeşil (2. şık) karıştırılır: kırmızıyla aynı görünür ama ters yönlüdür ve hedefe o oturur.
- Çarpılı kırmızı daireli parça rozeti
- "Parçalardan biri fazla": üç parça hedefi doldurur, fazla olanı bul.
- Dönen ok rozeti
- Parçalar döndürülebilir (çeyrek, yarım tur).
- Üstü çizili ayna rozeti
- Ayna yasak: parça ters yüz edilemez, yalnız döndürülür.
- Gri hedef şekil
- Parçaların boşluksuz ve taşmasız dolduracağı şekil.
- Kırmızı çarpı (çözümde)
- Hedefe sığmayan, fazla parça.
Nasıl çözülür?
- Hedef şeklin karelerini say: parçaların toplam kare sayısı buna eşit olmalı.
- Şekli bir köşesinden başlayarak parçalarla doldurmayı dene; en tuhaf biçimli köşe ve çıkıntılar ipucu verir.
- Parçayı gerekirse döndür, ama ters çevirme: aynadaki hâli aynı parça sayılmaz.
- Her şıkta parçaların boşluk bırakmadan ve taşmadan şekli doldurup doldurmadığına bak.
- 'Hangisi şeklin parçası değil' sorusunda üç parçayı yerleştir; yerleşemeyen fazladır.
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | Küçük hedef (2x2, 2x3 ya da 1x4), iki parça, döndürme yok; 3 şık, yanlış şıklardan biri aynı kare sayısında ama biçimi uymaz. |
| 2 | İki parça, 3x3'e kadar düzensiz hedef; yanlış şıkların hepsi aynı kare sayısındadır. |
| 3 | Üç parça, 3x3 hedef; 4 şık, hepsi hedefle aynı kare sayısında. |
| 4 | Üç parça; yanlış şıklarda iki parça doğrudur, üçüncü parça aynı büyüklükte başka biçimdedir. |
| 5 | Parçalar döndürülebilir; üç parça (en az ikisi dörtlü); 3x4, 2x6 ya da 3x5 kutuya sığan hedefler. |
| 6 | Dört parça (3-4 kareli), 3x4 ya da 4x4 kutu, döndürme; doğru kümede T, S/Z ya da kare biçimli parça bulunur. |
| 7 | 'Hangisi şeklin parçası değil' sorusu: üç gerçek parça ve bir fazla parça, dördü de dörtlü kareli; fazla parçayı kare sayısından anlamak mümkün değil. |
| 8 | 'Hangisi şeklin parçası değil': fazla parça, gerçek bir parçanın aynadaki hâli olabilir ya da iki gerçek parça birbirinin aynası olabilir. |
| 9 | 4x4 hedefin ortasında boşluk (delik) var; dört parça, döndürme; bazı hedefler halka biçiminde. |
| 10 | 4x4 hedef; döşeme ve 'fazla parçayı bul' soruları sırayla gelir; döndürme ve ayna tuzağı var. |
| 11 · uzman | Uzman: delikli 4x4 hedef ile ayna tuzağı bir arada; döşeme ve 'fazla parçayı bul' sırayla. |
| 12 · uzman | Uzman: büyük hedef (4x5 kutu, 15-16 kare), dört parça (en az üçü dörtlü), döndürme ve ayna tuzağı; yalnız döşeme sorusu. |
Sık düşülen tuzaklar
Şıkta iki parça doğrudur, üçüncüsü aynı büyüklükte ama farklı biçimli bir parçayla değişmiştir. Çocuk iki tanıdık parçayı görüp şıkkı seçer.
İki parça arasında bir kare yer değiştirmiştir; toplam kare sayısı aynı kalır, ama parça biçimleri artık şekli döşemez.
Doğru parçalardan biri yerine onun aynadaki hâli konmuştur. Parçanın döndürülebildiğini ama ters yüz edilemediğini unutan çocuk bu şıkkı seçer (8. seviyeden itibaren).
Hedefe çok benzeyen (bir karesi başka yerde olan) bir şeklin döşemesidir; çocuk şekle genel olarak benzediği için seçer.
Kare sayısı hedefle aynı olan rastgele bir parça kümesidir; sayı tuttuğu için doğru sanılır. 'Hangisi parça değil' sorusunda benzer iki parçadan birini fazla sanmak da bu türdendir.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Hedef şeklin kaç karesi var? Bu parçaların kareleri toplam kaç ediyor?
- Şeklin en çıkıntılı yerine hangi parça oturur?
- Bu parçayı çevirsen oturur mu? Peki ters yüz etmeden?
- Parçaları yerleştirince hiç boşluk ya da taşan kare kalıyor mu?
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Yanlış şık seçildiyse önce o küme hedefe denenir: taşan ya da boş kalan kareler kırmızıyla gösterilir ve parçalar sönerek geri gider. Sonra doğru kümenin parçaları (gerekirse dönerek) tek tek yerine oturur ve şekil boşluksuz dolar. 'Fazla parçayı bul' sorusunda üç gerçek parça yerine oturur, fazla parça sallanıp çarpı alır; ayna ise 'ayna yasak' işaretiyle gösterilir.
Hangi yaşa uygun?
Okul öncesi çocuk 1. seviyeden, 1. sınıf 2. seviyeden başlar. 1-4. seviyelerde parçalar çevrilmez; 5. seviyede ilk kez parçaların döndürülmesi gerekir, 7. seviyede 'hangisi parça değil' tipi, 8. seviyede ayna tuzağı, 9. seviyede delikli hedef gelir. Tasarım hedefi: 1. seviye yaklaşık 5,5 yaşın rahat çözdüğü düzeydir, 10. seviye üstün yetenekli 7 yaşı zorlar. 11-12 uzman seviyeleri yalnız veli 'Zorlayıcı' zorluğu seçince açılır.
Sınavlarda karşılığı
"Hangisi bu şeklin parçası değil" ve döşeme türleri, bütünden parçaya başlığındadır.
Bekçinin hikâyesi
Kıskaç, Kale Adası'nın yengeç bekçisidir. Kumdan kaleleri parça parça kurar.
Fırıldak kumsalda dönünce kaleler dağıldı. Parçalar karıştı, araya kaleye ait olmayan parçalar da girdi.
Ağızdan yanaktan yukarı uzanan, ucu turuncu, J biçiminde bir şnorkel borusu. Kıskaç kumdan kalesini deniz kıyısında kurar; şnorkel kıyıda oynamanın eşyasıdır.
Yuva: Yüz · Adanın feneri yanınca verilecek.Adanın dünyası
Kumdan kaleler, kabuklar ve güneş. Uzak manzara kumullar; ikinci renk kırmızı.
