Merak Feneri
Petek Adası'nda üçgenlerden oluşan bir resmin (altıgen, büyük üçgen ya da paralelkenar) bir bölgesi eksiktir. Çocuk, şıklardaki parçalardan hangisinin boşluğa tam oturduğunu bulur: ne boşluk kalır ne taşar. Üçgenlerin ucunun yukarı mı aşağı mı baktığına dikkat etmek gerekir.
Ne çalıştırır?
Üçgenlerden oluşan bir bütünde eksik parçanın biçimini ve yönünü görmeyi çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı.
Doğru cevap: 3. şık
- Boşluk tek sırada yan yana 4 üçgen: eğik bir şerit (paralelkenar).
- 3. şıktaki 4 üçgenlik şerit tam bu biçimde, boşluğa oturur.
- 1. ve 2. şık da 4 üçgen ama iki sıraya yayılmış; boşluğun biçimine uymaz.
Doğru cevap: 1. şık
- Boşluk tek sırada 5 üçgen: altı uzun, üstü kısa bir yamuk.
- 1. şık aynı 5 üçgenlik yamuk: tam oturur.
- 2. şık bir üçgen fazla (iki sıraya taşar); 3. ve 4. şık başka biçimde.
Doğru cevap: 3. şık
- Resim çapraz giden sarı-mavi şeritlerden oluşuyor; boşluk 6 üçgenlik.
- Parça hem biçimce oturmalı hem şeritleri sürdürmeli: 3. şıkta sarı ve mavi üçgenler komşularıyla aynı şeritte birleşiyor.
- 1. şık aynı biçimde ama renkleri bir sıra kaymış; 2. şıkta renkler karışık; 4. şık ters yönlü, boşluğa oturmaz.
Doğru cevap: 3. şık
- Resim kırmızı-mavi çapraz şeritlerden oluşuyor; boşluk 7 üçgenlik ok biçiminde.
- Bu seviyede parça döndürülmüş çizilebilir (aynalanmaz). 3. şık döndürülünce boşluğa oturur ve şeritleri doğru renklerle sürdürür.
- 1. şık bu parçanın aynadaki görüntüsü (dönerek oturmaz); 2. şıkta renkler kaymış; 4. şıkta tek bir üçgenin rengi yanlış.
- Kesikli ? alanı
- Eksik parçanın yeri; parça hem biçimce hem renkçe oturmalı.
Nasıl çözülür?
- Boşluğun kaç üçgenden oluştuğunu sayın ve şıklardaki parçaları aynı biçimde sayın.
- Üçgenlerin ucuna bakın: yukarı mı, aşağı mı? Boşlukta ve parçada ucu aynı yöne bakmalı.
- Parçanın kenarları boşluğa uyuyor mu diye parmakla izleyin; taşan ya da boş kalan üçgen varsa o parça değildir.
- Renkli desenlerde parçanın renk sırası da desenle devam etmelidir.
- Çevirmenin serbest olduğu seviyelerde parçayı zihinde çevirin ama ters yüz etmeyin.
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | Tek renk resim, küçük altıgen ya da üçgen; kenarda 2-3 üçgenlik boşluk; 3 şık. Yanlışlar belirgindir: başka boyda ya da ucu ters dönmüş. |
| 2 | Tek renk; kenarda 4 üçgenlik boşluk; 3 şık; yanlış parçaların hepsi aynı üçgen sayısındadır. |
| 3 | Boşluk resmin içindedir, çevresi doludur; 4 üçgen; 4 şık, hepsi aynı büyüklükte. |
| 4 | Daha büyük boşluk, 5-6 üçgen; yanlışlardan biri bir üçgen eksik ya da fazladır. |
| 5 | 5-6 üçgenlik boşluk; yanlışlardan biri aynadaki (ters yüz) parçadır. |
| 6 | Parça çevrilmiş olabilir (60 derecelik adımlarla) ve şıklar çevrilmiş çizilir; çevirmek serbesttir, ters yüz etmek yoktur. |
| 7 | İki renkli desen (şerit, halka, yukarı-aşağı ayrımı); parçada da desen sürmelidir; çevirme yok; iki yanlış parça aynı biçimde ama rengi yanlıştır. |
| 8 | İki renkli desen ve çevrilmiş parça birlikte; 5-6 üçgen. |
| 9 | Büyük altıgen resim; 7-8 üçgenlik parça; iki renkli desen ve çevirme. |
| 10 | İki renkli desen, çevirme ve aynadaki parça birlikte; 7-8 üçgen. |
| 11 · uzman | Uzman: Üç renkli desen; boşluk girintilidir (düz kenarlı değil); 6-8 üçgen; çevirme var. |
| 12 · uzman | Uzman: Üç renkli desen, büyük altıgen; girintili 7-8 üçgenlik boşluk; çevirme ve ayna birlikte. |
Sık düşülen tuzaklar
Parça aynı biçimde görünür ama üçgenlerin uçları ters yöndedir; çocuk ucun yukarı ya da aşağı baktığını kontrol etmez. Bu tuzak ilk beş seviyede görülür.
Parça doğru parçanın ters yüz edilmiş halidir. Çevirerek boşluğa uymaz, çocuk ise benzerliğe kanıp seçer.
Biçim doğru ama renk düzeni desenle devam etmez. Çocuk yalnız biçime bakar, rengi unutur.
Parça boşluğa neredeyse uyar ama bir üçgen eksik kalır ya da bir üçgen taşar. Çocuk saymak yerine göz kararı yapar.
Üçgen sayısı doğrudur ama biçim farklıdır. Çocuk "aynı büyüklükte" olanı seçip kenarların uyup uymadığını denemez.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Boşlukta kaç üçgen var? Bu parçada kaç üçgen var?
- Boşluktaki üçgenin ucu yukarı mı bakıyor, aşağı mı? Parçadakiler de öyle mi?
- Bu parça boşluğa konunca bir yerde boşluk kalıyor mu, bir yerde taşıyor mu?
- Renk sırası boşluğun çevresindeki desenle devam ediyor mu?
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Soruya özel anlatım gösterilir: doğru parça kartından kalkıp boşluğa kayar, gerekirse 60 derecelik adımlarla döner ve tam oturur. Seçilen yanlış parça önce denenir; taşan, boş kalan ya da rengi tutmayan üçgenler işaretlenir.
Hangi yaşa uygun?
Okul öncesi çocuk 1. seviyeden, 1. sınıf 2. seviyeden, 2. sınıf 4. seviyeden, 3. sınıf 6. seviyeden, 4. sınıf ve üstü 8. seviyeden başlar. Tasarım hedefi: 1. seviye yaklaşık 5,5 yaşın rahat çözdüğü düzeydir; 10. seviye üstün yetenekli bir 7 yaşını zorlar. 11-12. uzman seviyeler yalnız veli "Zorlayıcı" zorluğu seçince açılır. Bu adada 6. seviyede parçayı çevirme, 7. seviyede iki renkli desen başlar; 11-12. seviyelerde üç renk ve girintili boşluk vardır.
Sınavlarda karşılığı
Bütünden parçaya başlığındaki altıgen/dikdörtgen tamamlama türüne dayanır. Kare ızgaralı "Eksik parça" adasından farklı olarak burada ızgara üçgendir.
Bekçinin hikâyesi
Vızvız, Petek Adası'nın arı bekçisidir. Petek küçük üçgenlerden yapılmıştır ve Vızvız her üçgeni tanır.
Fırıldak peteğin yanından vızıldayarak geçince birkaç üçgen kopup düştü. Petekte bir boşluk kaldı.
Başa takılan siyah bant ve üstünde ucu sarı toplu iki yaylı anten. Vızvız peteğin her gözünü bilen bir arıdır.
Yuva: Baş · Adanın feneri yanınca verilecek.Adanın dünyası
Petekler, arılar ve laleler. Uzak manzara tepeler; ikinci renk mor.
