Merak Feneri
Çocuk şifre tablosuna ya da çözülmüş örneklere bakıp şekillerin şifresini bulur. Şifre renk noktası ya da rakamdır; ileri seviyelerde ters yönde ve iki adımlı çözülür, en üstte tablo hiç gösterilmez, örneklerden çıkarılır. Dikkatli bakmaya ve eşleme kurmaya dayanır; harf yoktur.
Ne çalıştırır?
Bir simge eşleme kuralını çözüp yeni örneğe uygulamayı çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı.
Doğru cevap: 3. şık
- Anahtar: karo = sarı, aşağı bakan üçgen = mavi, ok = yeşil, yıldız = kırmızı.
- Sorudaki sıra karo, üçgen → sarı, mavi (3. şık).
- 1. şık karoyu doğru çevirmiş ama üçgene okun rengini (yeşil) vermiş.
Doğru cevap: 1. şık
- Anahtar: artı = 6, ters yarım daire = 3, sağa bakan ok = 4 (aşağı bakan ok = 1, karo = 2).
- Sıra artı, yarım daire, sağa ok → 6, 3, 4 (1. şık).
- Okun yönü önemli. 3. şık yarım daire yerine 1, 4. şık ok yerine 2 yazmış.
Doğru cevap: 4. şık
- İki basamaklı şifre: önce şekil renge, sonra renk sayıya çevrilir.
- Artı → mavi → 4; aşağı bakan üçgen → yeşil → 6. Cevap 4 6 (4. şık).
- 1. ve 2. şık artıyı kırmızı (2) saymış; 3. şık üçgene karonun rengini (sarı → 7) vermiş. Yukarı bakan üçgen kırmızıdır, aşağı bakan yeşil.
Doğru cevap: 3. şık
- Anahtarda şekiller ikişer verilmiş; sayılar şekillerle aynı sırada değil, hangisinin hangisi olduğunu bulmak gerek.
- Yuvarlağı sağda olan yarım daire üç satırda var ve üçünde ortak sayı 5: demek ki o 5. Kalanlardan artı = 3, sağa ok = 6, aşağı ok = 7, yuvarlağı solda olan yarım daire = 8.
- Sıra artı, sol yarım daire, sağ yarım daire, sağa ok → 3 8 5 6 (3. şık). 1. şık son oku 7 saymış (o aşağı bakan okun sayısı).
- Şekil → işaret kutucukları
- Şifre anahtarı: her şeklin karşılığı (renk ya da sayı). Zor seviyede iki basamaklı (şekil → renk → sayı).
- İkili anahtar (en zor)
- İki şekil iki sayıya karşılık gelir ama sayılar şekillerle aynı sırada değildir; ortak şekilden çözülür.
- Pembe çerçeveli sıra
- Şifrelenecek şekiller.
- Pembe oklar (çözümde)
- Her şeklin anahtardaki karşılığına çevrilmesi.
Nasıl çözülür?
- Soruda hangi şekiller var, sırayla bak.
- Şifre tablosunda ilk şekli bul, yanındaki renk noktasına ya da rakama bak. Başka yöne bakan benzer şekle dikkat et.
- Ters şifrede rakamdan başla: tabloda rakamı bul, yanındaki şekli al.
- İki adımlı şifrede önce şeklin rengini, sonra rengin rakamını bul. Şıklar hep rakamdır, renk şıkta yok.
- Tablo yoksa örneklere bak: aynı şekil iki örnekte geçiyorsa, o iki örneğin ortak rakamı o şeklin rakamıdır. Rakamlar sıralı yazılmıştır, şekille yan yana oturmaz.
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | Şekil renk noktasına çevrilir. Tabloda 4 çift var, soruda tek şekil; yanlış şıklar bariz. |
| 2 | Renk noktası şifresi; soruda iki şekil sırayla. |
| 3 | Renk noktası şifresi; tabloda başka yöne bakan benzer bir simge var. Tablo 4,5 saniye sonra kapanır. |
| 4 | Rakam şifresi: tabloda 5 çift, soruda 3 şekil; benzer simge var. Tablo 5,5 saniye sonra kapanır. |
| 5 | Ters şifre: rakamlar verilir, şekiller sorulur; tabloda 5 çift, soruda 3 öğe. Tablo 5,5 saniye sonra kapanır. |
| 6 | İki adımlı şifre: şekil renge, renk rakama dönüşür; 4'er çift, 2 öğe. Tablo açık kalır. |
| 7 | İki adımlı şifre; benzer simge var. Tablo 7 saniye sonra kapanır. |
| 8 | Tablo yok: 3 çözülmüş örnekten (her biri iki şekil, iki rakam) eleme yaparak şifre çıkarılır. 4 şekil, soruda 3 öğe; benzer simge var. |
| 9 | İki adımlı şifre, soruda 3 öğe; benzer simge var. Tablo 9 saniye sonra kapanır. |
| 10 | Örnekten eleme: 5 şekil, 4 örnek, soruda 4 öğe, iki benzer simge. Örnekler 10 saniye sonra kapanır. |
| 11 · uzman | Uzman: aynı iskelet (5 şekil, 4 örnek, 4 öğe); soruda en az 3 farklı şekil, yani en az üç ayrı eşleme çözülmeli. |
| 12 · uzman | Uzman: 6 şekil, 4 örnek; soruda 4 öğenin hepsi farklı. |
Sık düşülen tuzaklar
Tabloda başka yöne bakan bir ok, yarım daire ya da üçgen vardır. Çocuk bakışta aynı sanıp onun karşılığını seçer.
Çok öğeli sorularda şıkkın çoğu doğrudur ama bir öğenin karşılığı yanlıştır; çocuk ilk öğeyi doğru bulunca diğerlerini denetlemez.
Şıktaki değerler tabloda var ama başka şekillere aittir; çocuk satırı ya da eşi şaşırır. Bütün şık değerleri tablodan gelir, tabloda olmayan değerle bedava eleme yoktur.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Soruda ilk şekil hangisi? Tabloda parmağınla onu bul.
- Karşısında ne yazıyor? Ona çok benzeyen ama başka yöne bakan bir şekil var mı?
- Tablo yoksa: bu şekil hangi iki örnekte geçiyor? İkisinde de bulunan rakam hangisi?
- İki adımlıda: önce rengini buldun mu? Şimdi o rengin rakamı ne?
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Her öğeden anahtardaki eşine bir çizgi uzar, eşi yeşil halka alır ve karşılığı öğenin altındaki kutuya iner; iki adımlıda önce renk noktası, sonra rakam gelir. Örnekli soruda ortak rakam kalır, diğerleri soluklaşır; benzer şekil kısa süre 'x' rozeti alır.
Hangi yaşa uygun?
Okul öncesi çocuk 1. seviyeden, 1. sınıf 2. seviyeden başlar. 1-2. seviyeler yalnız renk noktasıdır; benzer simge ve kapanan tablo 3'te, rakam şifresi 4'te, ters şifre 5'te, iki adımlı şifre 6'da, tabloyu örnekten çıkarma 8'de gelir. 1. seviye 5,5 yaşın rahat çözdüğü düzey, 10. seviye üstün yetenekli 7 yaşı zorlayan düzey olarak tasarlandı. 11-12. seviyeler yalnız veli Zorlayıcı zorluğu seçince açılır.
Sınavlarda karşılığı
Şifreleme, resmî yedi kategoriden biridir. Sınavlarda harf-sayı eşleştirme olarak geçer; burada şekil, renk noktası ve rakam kullanılır.
Bekçinin hikâyesi
Mürekkep, Şifre Adası'nın ahtapot bekçisidir. Mercan kapıların her birinin şekilli bir kilidi vardır; her şeklin bir renk ya da sayı karşılığı vardır.
Fırıldak kapıların arasından geçerken kilitleri döndürdü. Kapılar kapandı, şifreler karıştı.
Uzun mor bir kuş tüyü ve ucunda küçük siyah mürekkep damlası. Mürekkep gizli mektuplar yazar; her işarete bir anlam verir.
Yuva: El · Adanın feneri yanınca verilecek.Adanın dünyası
Pembe mercan kapılar, kapıların şekilli kilitleri ve kabarcıklar. Uzak manzara deniz; ikinci renk turkuaz.
