Merak Feneri
Tren Adası'nda vagonlar (renkli şekiller) yer değiştirmiştir. Çocuk bir ya da iki çözülmüş örnek satırdan karıştırma kuralını çıkarır ve soru satırında şifreyi ya da yeni dizilişi bulur. Her rakam, vagonun önceki sıradaki yerini gösterir; harf yoktur.
Ne çalıştırır?
Sıra değişimi kuralını örnekten çıkarıp uygulamayı çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı.
Doğru cevap: 3. şık
- Alttaki sayılar, yeni sıradaki her şeklin ESKİ sırada kaçıncı olduğunu söyler (ilk satırda üçgen 3. yerden başa gelmiş: 3).
- Son satırda yarım daire eskiden 2., kalp 3., ok 1. sıradaydı → 2 3 1 (3. şık).
- 1. şık (1 2 3) hiçbir şey yer değiştirmemiş gibi yazmış; 2. şık (3 1 2) şekillerin geldiği yeri değil gittiği yeri yazmış.
Doğru cevap: 4. şık
- Sayılar yeni sırayı kurar: her yere, eski sırada o numaradaki şekil gelir (üst satır örnek).
- 1 3 4 2 → daire (1.), üçgen (3.), kare (4.), yarım daire (2.): 4. şık.
- 1. şık sayıları ters yönde uygulamış (şekli o numaralı yere götürmüş): daire, kare, yarım daire, üçgen.
Doğru cevap: 3. şık
- Sayılar yeni sıranın her yerine eski sıradan hangi şeklin geleceğini söyler; üstteki iki satır örnek.
- 2 3 4 1 5 → kare, yarım daire, üçgen, yıldız, kalp (3. şık).
- 2. şıkta üçgen ile yarım daire yer değiştirmiş; 4. şık sayıları ters yönde uygulamış.
Doğru cevap: 3. şık
- Sayılar, yeni sıradaki her şeklin eski sırada kaçıncı olduğunu söyler.
- Yeni sıra üçgen, yıldız, kare, kalp, ok; eskiden 5., 3., 1., 2., 4. idiler → 5 3 1 2 4 (3. şık).
- 1. şık 3 ile 1'i karıştırmış; 4. şık şekillerin gittiği yeri yazmış (ters yön).
- Tekerlekli kutular
- Sırayla dizilmiş vagonlar; her satır bir karıştırma.
- Alttaki sayılar
- Yeni sıradaki şeklin önceki sırada kaçıncı olduğu.
- Kesikli ? alanı
- Bulunacak sayılar ya da dizilim.
Nasıl çözülür?
- Örnek satırda üstteki sıra ile alttaki sırayı karşılaştırın. Alttaki her vagonun üstteki sırada kaçıncı olduğuna bakın.
- Şifrede o sayı yazılır: "Bu vagon önceki sırada kaçıncıydı?" Yeni yeri değil, eski yeri yazın.
- Soru satırında alttaki her vagon için aynı soruyu sorun ve sayıları soldan sağa dizin.
- Şifre verilmişse tersini yapın: sayı kaçsa, üstteki sıranın o sayıncı vagonunu yeni yerine koyun.
- Örnekteki sonucu ya da şifreyi aynen kopyalamayın; soru satırının kendi vagonlarına bakın.
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | Üç vagon; tek örnekteki karıştırma (ters çevirme ya da bir kayma) alttaki satıra uygulanır; 3 şık. |
| 2 | Üç vagon; iki örnekten şifre okunur, soru satırının şifresi bulunur; 3 şık. Şifre ters okunmuş şık başlar. |
| 3 | Dört vagon; iki örnekten şifre okunup soru satırının şifresi bulunur; 4 şık. |
| 4 | Dört vagon; şifre verilir, vagonların yeni sırası seçilir; tek örnek vardır. |
| 5 | Dört vagon; iki örnekteki karıştırma yeni satıra uygulanır; dört vagonun hepsi yer değiştirir. |
| 6 | Dört vagon; şifre bulunur ama iki örneğin karıştırması birbirinden farklıdır, kodu ezberlemek yetmez. |
| 7 | Beş vagon; şifre verilir, yeni sıra seçilir; iki örnek vardır. |
| 8 | Beş vagon; şifre bulunur; iki örneğin karıştırması farklıdır. |
| 9 | Beş vagon; örnekteki karıştırma yeni satıra uygulanır; yanlış şıklardan biri örneğin sonucunu aynen kopyalar. |
| 10 | Beş vagon; şifre bulma, şifreden sıra bulma ve karıştırmayı uygulama soruları karışık gelir. |
| 11 · uzman | Uzman: Altı vagon; üç soru türü karışık; satırda aynı renkli ama farklı şekilli bir vagon çifti vardır. |
| 12 · uzman | Uzman: Altı vagon; üç soru türü karışık; iki aynı renkli çift vardır ve altı vagonun hepsi yer değiştirir. |
Sık düşülen tuzaklar
Çocuk eski yer yerine vagonun gittiği yeni yeri yazar. Bu en önemli tuzaktır: sayıların "nereden geldi" mi "nereye gitti" mi dediği karışır.
Şıkta doğru sıraya çok benzeyen, yalnız iki yan yana vagonun yeri farklı bir dizilim vardır. Çocuk sayıları tek tek kontrol etmeden seçer.
Tüm vagonlar bir yana kaymış gibi görünen şık, çocuğa bir kayma kuralı varmış hissi verir; oysa kural başkadır.
Çocuk örnek satırın şifresini ya da sonucunu soru satırına aynen taşır. Soru satırının karıştırması örnekle aynı değildir.
Uzman seviyelerde aynı renkli iki vagonun yeri değişmiştir. Çocuk yalnız renge bakar, şekli unutur.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Alttaki bu şekil, üstte kaçıncı sıradaydı?
- Sayı eski yeri mi gösteriyor, yeni yeri mi? Örnekte kontrol edebilir misin?
- Örnekteki ilk vagonla başlayıp bir vagonun yolunu parmağınla takip eder misin?
- Soru satırındaki şekiller örnektekilerle aynı mı? Şifre de aynı olur mu?
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Soru satırının kendi şekilleri gösterilir: her şekil eski yerinden yeni yerine kayar ve eski yer numarası altına düşer. Yanlış şıkta farklı yerler halkalanır; ters şifrede bir vagon için iki ok çıkar: şekil nereden geldi (doğru sayı) ve nereye gitti (seçilen sayı).
Hangi yaşa uygun?
Okul öncesi çocuk 1. seviyeden, 1. sınıf 2. seviyeden, 2. sınıf 4. seviyeden, 3. sınıf 6. seviyeden, 4. sınıf ve üstü 8. seviyeden başlar. Tasarım hedefi: 1. seviye yaklaşık 5,5 yaşın rahat çözdüğü düzeydir; 10. seviye üstün yetenekli bir 7 yaşını zorlar. 11-12. uzman seviyeler yalnız veli "Zorlayıcı" zorluğu seçince açılır. Şifre mantığı 2. seviyede başlar (yer sayıları); 6. seviyeden sonra örnekler birbirinden farklı olduğu için ezber işe yaramaz; 11-12. seviyelerde altı vagon ve aynı renkli vagonlar gelir.
Sınavlarda karşılığı
Şifreleme ailesinde sıra ve yer değiştirme şifresi bir deneme sınavında geçer. Harf yerine renkli şekil dizisi kullanılır.
Bekçinin hikâyesi
Vagon, Tren Adası'nın tırtıl bekçisidir. Kendisi de boğum boğum bir trene benzer; her boğumunda bir şekil vardır.
Fırıldak raylarda dönünce vagonlar yer değiştirdi. Vagonların üstündeki sayılar, her vagonun eskiden kaçıncı sırada olduğunu gösteriyor.
Boyna iple asılan, parlak sarı, küçük bir düdük. Vagon düdük çalıp treni yola çıkarır; sıraya çok önem verir.
Yuva: Boyun · Adanın feneri yanınca verilecek.Adanın dünyası
Vagonlar, raylar ve bulutlar. Uzak manzara tepeler; ikinci renk sarı.
