Merak Feneri
Çocuk bir desenin ayna çizgisinin öbür yanında nasıl göründüğünü 4 şıktan bulur. Yan ayna, üst-alt ayna (göl yansıması) ve en üstte iki ayna birlikte vardır; sonraki seviyelerde şekillerin kendisi de çevrilir. Ayna ile dönmeyi birbirinden ayırmaya dayanır.
Ne çalıştırır?
Bir desenin aynadaki görüntüsünü zihinde çevirmeyi çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı.
Doğru cevap: 4. şık
- Ayna çizgisi dikey: desen sağ-sol ters döner, yukarı-aşağı yer değişmez.
- Sol alttaki mor kare aynada sağ alta, ortadaki satırın sağındaki turuncu kare sola geçer: 4. şık.
- 1. şık deseni yukarı-aşağı çevirmiş (yanlış eksen); 2. ve 3. şık deseni döndürmüş.
Doğru cevap: 1. şık
- Ayna çizgisi yatay: desen aşağıya yansır; en üst satır en alta, en alt satır en üste geçer, sağ-sol aynı kalır.
- Üstteki tek sarı kare en alt satıra iner, alttaki mavi-sarı ikili yukarı çıkar: 1. şık.
- 3. şıkta bir kare yerinden kaymış; 2. ve 4. şıkta desen yanlış yöne çevrilmiş.
Doğru cevap: 1. şık
- İki ayna var: dikey çizgi sağa, yatay çizgi aşağıya yansıtır. Sağ alttaki kutu iki aynadan da geçer.
- Önce sağa yansıt (sağ üst kutu), sonra onu aşağıya yansıt: desen hem sağ-sol hem yukarı-aşağı ters döner (1. şık).
- 2. şık yalnız aşağıya yansıtılmış (sol alt kutunun görüntüsü); 3. ve 4. şık tek aynadan geçmiş ya da döndürülmüş gibi.
Doğru cevap: 4. şık
- İki aynadan geçmek deseni baş aşağı çevirir: her şekil karşı köşeye gider ve kendisi de ters döner.
- Üstteki aşağı bakan üçgen alta geçip yukarı bakar; soldaki L sağa geçip ters döner; ortadaki sola bakan ok sağa bakar: 4. şık.
- 1. şıkta şekiller doğru yere taşınmış ama kendileri çevrilmemiş (ok hâlâ sola bakıyor); 2. ve 3. şık yanlış eksene göre yansıtılmış.
- Kalın turkuaz çizgi
- Ayna çizgisi: desen bu çizgiye göre yansır (dikey çizgide sağ-sol, yatay çizgide yukarı-aşağı).
- Artı biçiminde iki çizgi
- İki ayna: sağ alttaki kutu hem sağa hem aşağı yansır.
- Boş kutular (zor seviye)
- Aradaki yansımalar gizli; çocuk onları kafasında kurar.
- Kesikli çerçeveli ? kutusu
- Bulunacak boş yer.
Nasıl çözülür?
- Ayna çizgisini bul: yanda mı, altta mı, yoksa iki ayna mı var?
- Deseni çizgiden kâğıt gibi katladığını düşün. Yan aynada sağdaki sola, soldaki sağa geçer; üst-alt aynada üstteki alta, alttaki üste.
- Boyalı kareleri tek tek al: çizgiye en yakın kare yansımada da çizgiye en yakındır.
- Ok, üçgen gibi yönlü şekillerde yalnız yer değil şeklin yönü de çevrilir.
- İki aynada önce yandaki aynadan, sonra alttaki aynadan geçir; sorulan çeyrek iki aynadan da geçmiştir.
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | Yan ayna (dikey çizgi), 3x3 ızgara, 3-4 boyalı kare, tek renk; desen aynaya değiyor. Yanlışlar: başka yönde çevrilmiş, yarım tur, bir karesi kaymış. |
| 2 | Yan ayna; 4-5 boyalı kare, iki renk. |
| 3 | Üst-alt ayna (göl yansıması): ayna desenin altında; 4-5 boyalı kare, iki renk. |
| 4 | 4x4 ızgara, 5-6 boyalı kare, iki renk; desen aynaya değmiyor, arada boşluk var. Ayna yanda ya da altta. |
| 5 | Yönlü karolar (ok, üçgen, yarım daire, L), yan ayna, 2-3 parça: yerler de şekiller de çevrilir. Tuzak: yalnız yerleri ya da yalnız şekilleri çevrilmiş şık. |
| 6 | Yönlü karolar, üst-alt ayna, 3 parça, iki renk. |
| 7 | Çift ayna (artı biçiminde iki ayna), 3x3, 6 kare. İki ara çeyrek gizli; yalnız sol üst görünür, sağ alt çeyrek sorulur. |
| 8 | Yönlü karolar, 4 parça, ayna yanda ya da altta; iki çeşit yarım kural tuzağı aynı soruda. |
| 9 | Çift ayna, 4x4 ızgara, 7-8 boyalı kare; iki ara çeyrek gizli. |
| 10 | Çift ayna ve yönlü karolar (3 parça); iki ara çeyrek gizli. |
| 11 · uzman | Uzman: çift ayna, 4 parçalı karolar, 2-3 renk. İnce tuzak: yansıma doğru ama tek parça yanlış yöne bakıyor. |
| 12 · uzman | Uzman: çift ayna, 5 parçalı karolar, üç renk. İki şıkta tek parça yanlış yöne bakıyor; her parça tek tek denetlenmeli. |
Sık düşülen tuzaklar
Yanlış yönde çevrilmiş şıkkı seçer; örneğin yan ayna olduğu halde deseni üst-alta çevirir.
Deseni ayna yerine 180 derece döndürmüş şıkkı seçer; döndürmeyle aynayı karıştırır (çift aynada doğru cevap yarım turdur, bu şık orada yoktur).
Doğru yansımanın bir karesi bitişik komşuya kaymış şıkkı seçer; karelerin yerini tek tek saymaz (kareli seviyelerde).
Yönlü karolarda yalnız yerlerin ya da yalnız şekillerin çevrildiği şıkkı seçer; ikisi birden çevrilmeli.
Uzman seviyelerde yansıma doğru görünür ama bir parçanın yönü yanlıştır; çocuk bütün parçalara bakmadan karar verir.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Ayna çizgisi nerede? Desen çizgiye değiyor mu?
- Çizgiye en yakın boyalı kare yansımada nerede durur?
- Kâğıdı çizgiden katlasan boyalı kareler nereye düşer?
- Oklar ve üçgenler yansımada hangi yöne bakmalı?
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Ayna çizgisi uzar, sorunun kendi deseni kâğıt gibi katlanıp boş kutuya geçer (çift aynada önce yana, sonra aşağı). Doğru şık yeşil çerçeve alır; yanlış seçimde farklı kareler kırmızı halkayla gösterilir.
Hangi yaşa uygun?
Okul öncesi çocuk 1. seviyeden, 1. sınıf 2. seviyeden başlar. 1-2. seviyeler yan aynadır; 3'te üst-alt ayna, 4'te aynaya değmeyen desen, 5'te şekillerin de çevrildiği yönlü karolar gelir. 7. seviyeden itibaren çift aynada yalnız bir çeyrek görünür; 1. seviye 5,5 yaşın rahat çözdüğü düzey, 10. seviye üstün yetenekli 7 yaşı zorlayan düzey olarak tasarlandı. 11-12. seviyeler yalnız veli Zorlayıcı zorluğu seçince açılır.
Sınavlarda karşılığı
Katalogda ayna/simetri, matris türünün bir alt türü olarak geçer. Ayrı bir resmî başlığı yoktur.
Bekçinin hikâyesi
İnci, Göl Adası'nın kuğu bekçisidir. Göl ayna gibi durgundur; kıyıdaki desenlerin yansıması gölde görünür.
Fırıldak gölün üstünden esince su dalgalandı. Yansımalar karıştı, desenlerin aynadaki hâli kayboldu.
Yuvarlak, saplı, pembe çerçeveli küçük bir el aynası; camında beyaz bir parıltı. İnci durgun gölde aksine bakar; ayna sağ ile solu yer değiştirir.
Yuva: El · Adanın feneri yanınca verilecek.Adanın dünyası
Ortada ayna gibi durgun bir göl, nilüferler ve ışıltılar. Uzak manzara deniz; ikinci renk mor.
