Merak Feneri
Çocuk eğik çizilmiş bir küp yığınına bakar ve ya kaç küp olduğunu (arkada saklananlar dahil) ya da yığına tepeden ya da tam karşıdan bakınca ne görüneceğini bulur. Üstteki küp havada duramaz, görünen küpün altında küp vardır. Üç boyutlu şekli zihinde canlandırmayı çalıştırır.
Ne çalıştırır?
Üç boyutlu yığınları zihinde döndürüp saymayı ve farklı yönden görmeyi çalıştırır.
Örnek sorular
Oyunun ürettiği gerçek sorular. Çocuğunuzla birlikte çözün; cevap kapalı.
Doğru cevap: 2. şık
- Arkada üst üste 2 küp, hemen önünde 1 küp var.
- Her sütunu ayrı say: 2 + 1 = 3 (2. şık).
- Arkadaki kulenin alt küpü öndeki küpün arkasında kısmen saklı ama sayılır. 4 ve 5 diyen şıklar olmayan küpleri de saymış.
Doğru cevap: 4. şık
- Yan yana iki sütun var: biri 2, öbürü 3 küp yüksekliğinde.
- Görünmeyen alt küpleri de say: üstte görünen küp havada duramaz, altında küp vardır. 2 + 3 = 5 (4. şık).
Doğru cevap: 1. şık
- Göz yukarıdan bakıyor: her sütunun yalnız en üstteki küpü görünür, yükseklik fark etmez.
- Turuncu şerit ön kenarı gösterir; şıklardaki ızgaranın turuncu alt kenarı da öndür. Sol sütunda hiç küp yok; ortada arkadan öne kırmızı, mavi, yeşil; sağda yeşil, mavi, yeşil.
- 1. şık bu. 2. şık sağ arkadaki yeşil küpü unutmuş; 3. ve 4. şık görüntüyü yanlış yöne çevirmiş.
Doğru cevap: 3. şık
- Sütunları tek tek say: arkada sağda 3, ortadaki iki sütun 3'er, önde sağda 1: 3 + 3 + 3 + 1 = 10 (3. şık).
- Arkadaki uzun sütun öndekilerin arkasında kısmen saklanıyor ama sayılır. 7 diyen 1. şık o 3 küpü atlamış.
- Göz
- Bakış yönü: tepede aşağı bakan göz "tepeden bak", önde duran göz "karşıdan bak".
- Turuncu şerit ve ok
- Küplerin ön kenarı. Şıklardaki ızgaraların turuncu alt kenarı da önü gösterir.
- Beyaz noktalar (çözümde)
- Sayılmış küpler.
- Saydam küpler (çözümde)
- Arkada ya da altta saklı ama sayılan küpler.
Nasıl çözülür?
- Yığını sütun sütun düşün; her sütunda alttan yukarı küpleri tek tek say.
- Üstte duran bir küpün altı boşsa küp havada kalırdı: altında saklı küp vardır, onu da say.
- Sayarken yalnız görünen yüzleri değil, önde duran küplerin arkasında saklanabilecek küpleri de düşün.
- Tepeden bakınca her sütunun yalnız en üstündeki küp görünür; renkli yüzler hangi sütunda olduğunu söyler.
- Tam karşıdan bakınca her sütunun yüksekliği silüet olarak görünür; ön ve arka sütunlar üst üste biner.
Seviyeler
| Seviye | Ne değişir? |
|---|---|
| 1 | 2x2 tabanda 2-4 küp, tek katlı (ya da tek bir iki katlı kule); kaç küp var sorusu, şıklar nokta grubu. |
| 2 | 2x2 tabanda 3-4 küp, iki katlı yığın (en az iki sütun var); şıklar nokta grubu. |
| 3 | 2x2 tabanda 4-5 küp, bir sütun üç katlı; şıklar nokta grubu. |
| 4 | 2x2 tabanda 4-6 küp; tepeden görünüm ve sayma soruları karışık; şıklar rakam. |
| 5 | 2x2 tabanda 5-9 küp; ilk saklı küp (1-2 tane) gelir: 'küp havada durmaz'. |
| 6 | 3x3 tabanda 6-9 küp, 0-2 saklı küp; sayma. |
| 7 | 3x3 tabanda 6-10 küp; tepeden görünüm, üst yüzler renkli; şıklar ızgara. |
| 8 | 3x3 tabanda 8-12 küp, 2-3 saklı küp; sayma. |
| 9 | Tam karşıdan görünüm (silüet seçme); 3x3 ve 2x2 tabanlı yığınlar sırayla gelir. |
| 10 | 3x3 tabanda 10-14 küp, 3-4 saklı küp; sayma, renkli tepeden görünüm ve karşıdan görünüm karışık. |
| 11 · uzman | Uzman: 12-16 küp, 4-5 saklı küp; sayma, renkli tepeden görünüm ve karşıdan görünüm. |
| 12 · uzman | Uzman: 14-18 küp, 5-6 saklı küp; sayma, renkli tepeden görünüm ve karşıdan görünüm. |
Sık düşülen tuzaklar
Yalnız gözüyle gördüğü küpleri sayar, arkada ve altta saklı küpleri unutur. Sayma sorularında en sık düşülen tuzak budur. Karşıdan görünüşte yalnız ön sıraya bakmak da bu türdendir.
Doğru sayının 1-3 eksiği ya da fazlası: sayarken bir sütunu atlamış ya da iki kez saymıştır.
Tepeden ya da karşıdan görünüşte doğru görünüşün döndürülmüş ya da yan yana ters çevrilmiş hâlini seçer; sağ-sol ya da ön-arka karışmıştır.
Görünüş şıkkında yalnız bir kare (ya da bir sütun) fazla ya da eksiktir; çocuk ayrıntıya bakmadan genel biçime göre seçer.
Karşıdan görünüşte yandan görünüşü seçer (yığına yan taraftan bakmış gibi); hangi yönden baktığını karıştırmıştır.
Takılırsa ne sorabilirsiniz?
Cevabı söylemeden yol gösteren sorular:
- Hangi sütunda kaç küp var? Sütun sütun say.
- Üstteki küpün altı boş olsaydı ne olurdu? Altında ne olmalı?
- Önde duran küp arkasındakini saklıyor olabilir mi?
- Tepeden bakınca her sütundan yalnız hangi küpü görürsün? Karşıdan bakınca her sütunun yüksekliğini görürsün.
Yanlıştan sonra oyun ne gösterir?
Sayma sorusunda küpler sütun sütun parlar, her biri sayılır ve sayaç artar; saklı küp sırası gelince üstündeki küpler hafifçe kalkar, altında yarı saydam saklı küp belirir ('altında küp olmasa havada dururdu'). Tepeden ya da karşıdan bakma sorularında göz yerinde gösterilir, bakış çizgileri küplere uzanır ve görünen yüzler işaretlenir. Yanlış sayıda 'yalnız görünenleri saydı' ise saklı küpler kırmızı çerçeve alır.
Hangi yaşa uygun?
Okul öncesi çocuk 1. seviyeden, 1. sınıf 2. seviyeden başlar. 1-3. seviyelerde küplerin hepsi görünür (2x2 taban), 4. seviyede ilk kez tepeden bakma gelir, 5. seviyede ilk saklı küp başlar, 6. seviyede 3x3 taban, 9. seviyede tam karşıdan bakma gelir. Tasarım hedefi: 1. seviye yaklaşık 5,5 yaşın rahat çözdüğü düzeydir, 10. seviye üstün yetenekli 7 yaşı zorlar. 11-12 uzman seviyeleri yalnız veli 'Zorlayıcı' zorluğu seçince açılır.
Sınavlarda karşılığı
Küpler ve üç boyutlu düşünme, resmî yedi kategoriden biridir.
Bekçinin hikâyesi
Minik, Kule Adası'nın karınca bekçisidir. Kendinden büyük küpleri taşır, üst üste dizip kuleler kurar.
Fırıldak kulelerin arasından esince küpler yer değiştirdi. Bazıları öndekilerin arkasına saklandı.
Sırta bağlı, üst üste duran üç renkli küp (alttaki en büyük). Minik kendinden büyük küpleri taşır ve üst üste dizer.
Yuva: Sırt · Adanın feneri yanınca verilecek.Adanın dünyası
Küp küp taş kuleler, yıldızlar ve ay. Gece adasıdır; ikinci renk sarı.
