
"Aynada hangisi?" videosundan geldiyseniz hoş geldiniz. Burada üç ayna sorusunun adım adım çözümü var. Videoyu izlemediyseniz de soruları aşağıda baştan çözebilirsiniz.
Her soruda aynı iki adım:
- Önce ayna çizgisini bulun. Ayna yanda mı, altta mı? Yandaysa sağ ile sol yer değiştirir; alttaysa üst ile alt yer değiştirir.
- Sonra her parçanın çizgiye uzaklığını sayın. Aynaya en yakın kare, yansımada da aynaya en yakındır; iki kare uzaktaki, yansımada da iki kare uzaktadır. Aynanın boyunca (yan aynada yukarı-aşağı) hiçbir şey kaymaz.
1. soru: Çizgi bir ayna. Öbür yanda hangisi?

Cevabı göster
Cevap: 3. şık
- Ayna çizgisi desenin sağında, dik duruyor. Yansıma çizginin sağında oluşacak; sağ ile sol yer değiştirecek.
- Sütunları aynadan başlayarak sayın. Aynaya en yakın sütun boş. Ortadaki sütunda yukarıdan aşağı mor, turuncu, turuncu var. Aynadan en uzak sütunda ortada turuncu, altta mor var.
- Yansımada aynı sırayı aynadan başlayarak kurun: aynanın hemen yanındaki sütun boş, ortadaki sütun mor-turuncu-turuncu, en sağdaki sütun ortada turuncu, altta mor.
- Bu tabloyu 3. şık veriyor. Satırlar yerinden oynamaz: üstteki mor kare yansımada da üst sırada.

2. soru: Aynadaki hâli hangisi?
Bu sefer ızgara 4x4 ve desen aynaya değmiyor: arada boş bir sütun var. Uzaklığı saymak burada çok işe yarıyor.

Cevabı göster
Cevap: 4. şık
- Ayna yine sağda. Sütunları aynadan başlayarak 1, 2, 3, 4 diye sayın.
- Aynaya en yakın 1. sütun boş. 2. sütunda en üstte turuncu, ikinci sırada mavi, en altta turuncu var. 3. sütunda en üstte turuncu, üçüncü sırada mavi var. 4. sütunda (en uzakta) yalnız en altta mavi var.
- Yansımada sütunlar yine aynadan başlayarak sayılır, bu sefer soldan sağa: 1. sütun boş, 2. sütun turuncu-mavi-boş-turuncu, 3. sütun turuncu-boş-mavi-boş, en sağdaki 4. sütun yalnız en altta mavi.
- 4. şık bu. Dikkat: 3. şık çok benziyor ama en alt sıradaki turuncu kare bir kare kaymış. Kareleri tek tek kontrol etmek bu tuzağı yakalar.

3. soru (en zoru): Ayna aşağıda!
Ayna artık yanda değil, desenin altında, tıpkı göle düşen yansıma gibi. Bu sefer şekillerin yalnız yeri değil, kendisi de çevrilir.

Cevabı göster
Cevap: 2. şık
- Ayna çizgisi desenin altında, yatay. Üst ile alt yer değiştirecek; sağ ile sol değişmeyecek.
- Uzaklıkları sayın: aynaya en yakın olanlar alt sıradaki mavi ok ile mavi köşe parçası. Yeşil L ise aynadan uzakta, üstte. Yansımada mavi parçalar aynanın hemen altına (üst sıraya), yeşil L aynadan uzağa (alt sıraya) gelir. Soldan sağa sıra aynı kalır: ok solda, mavi parça ortada, yeşil L sağda.
- Şimdi her şekli baş aşağı çevirin: aşağı bakan ok yukarı bakar; dik kolu yukarı uzanan mavi köşe parçasının kolu aşağı uzanır; yeşil L'nin ayağı alttan üste geçer.
- Yerleri ve şekilleri doğru olan tek şık 2. şık. 4. şıkta şekiller doğru çevrilmiş ama yerleri değişmemiş: yeşil parça hâlâ üstte. Bu, "yalnız şekli çevirip yeri unutma" tuzağı.

Ayna ile döndürmeyi karıştırmayın. Bu soruların en sık yanlışı, şekli ayna yerine yarım tur döndürmektir. Döndürünce sağ ile sol ve üst ile alt birlikte değişir; yan aynada ise yalnız sağ ile sol değişir. Çocuk takılırsa deseni kâğıda çizip ayna çizgisinden katlamak (ya da kâğıdı ışığa tutup arkasından bakmak) farkı hemen gösterir.
Evde 5 dakika: gerçek bir aynayla
- Masaya küçük bir ayna (ya da telefonun kapalı, parlak ekranı) dik koyun. Önüne üç-dört oyuncak ya da lego dizin.
- Çocuğunuz önce tahmin etsin: "Aynada hangisi aynaya en yakın görünecek?" Sonra aynaya baksın.
- Bir oyuncağı aynadan bir parmak uzaklaştırın: yansıması da aynı kadar uzaklaşır. Uzaklık kuralını kendi gözüyle görmek, kâğıttaki soruların en iyi hazırlığıdır.
- Bir üst seviye: aynayı yere yatırın, oyuncakları önüne koyup aynaya yukarıdan bakın. 3. sorudaki "ayna aşağıda" durumunun evdeki hâli bu.
Bilim ne diyor?
Ayna ve döndürme gibi uzamsal beceriler pratikle gelişebiliyor: 217 çalışmayı birleştiren bir meta-analiz, uzamsal alıştırmaların etkisinin kalıcı olduğunu ve alıştırma yapılmayan başka uzamsal görevlere de yansıdığını buldu. Ama bunun zekâya ya da okul notlarına doğrudan yansıdığı gösterilmiş değil. Bu yüzden ayna sorularını "zekâ geliştirir" diye değil, keyifli bir düşünme oyunu ve sınavdaki soru biçimini tanımak için çözün.
Kaynak: Uttal, D. H. ve ark. (2013). The malleability of spatial skills: A meta-analysis of training studies. Psychological Bulletin, 139(2), 352-402. doi
Bu yazıdaki sorular Merak Feneri'nde üretildi; sınavda çıkmış soru değildir.
Ayna sorularının (yan ayna, göl yansıması, iki ayna) seviye seviye nasıl zorlaştığını Göl Adası sayfasında bulabilirsiniz. Yeni sorular ve yazılar eklendiğinde haber almak isterseniz haber listemize katılabilirsiniz.
Merak Feneri