
Instagram'daki sofra sorusu videosundan geliyorsanız hoş geldiniz. Vaat ettiğimiz 20 soruyu aşağıda topladık; kesilip kavanoza atılacak kartlar olarak da PDF'te.
Tek kural: Çocuğun cevabını düzeltmeyin. Ne söylerse söylesin, sorun: “Neden öyle düşündün?” Sofra sohbeti genelde bu cümleden sonra başlar.
Nasıl sorulur?
- Her akşam tek soru. Yemek sınav değil. Bir kart yeter; çocuk istemiyorsa kartı kavanoza geri atın.
- Cevabı değerlendirmeyin. “Doğru”, “yanlış” demek yerine “Neden öyle düşündün?” ya da “Başka bir cevap var mı?” deyin.
- Bekleyin. Soruyu sorduktan sonra birkaç saniye sessizlik bırakın; düşünmek zaman alır.
- Siz de cevap verin. Sırayla herkes söylesin. “Bilmiyorum, birlikte bakalım” demek de bir cevap.
- Tahmin sorularında deneyin. Buz ve mıknatıs gibi sorularda önce tahmin edin, sonra evde birlikte bakın.
İlk üç soru (videodakiler)
1. Benzerlik sorusu: “Kaşıkla kürek nasıl benziyor?” Doğru cevap yok; asıl değerli olan çocuğun gerekçesi. “İkisiyle de kazıyoruz”, “ikisinin de sapı var” gibi cevapların hepsi bir bakış açısı.
2. Tahmin sorusu: “Buzu tabakta bıraksak ne olur?” Önce tahmin, sonra birlikte deneyin. Tahmin tutmasa da sorun yok; “Ne gördük?” sorusu yeter.
3. Zorlanma sorusu: “Bugün seni ne zorladı? Nasıl denedin?” Cevap ne olursa olsun denemesini fark edin: “Bir yol daha denemişsin.” Bu kartın bir dayanağı var: velinin yanlışa ve başarısızlığa bakışı, çocuğun zekâya bakışıyla ilişkili bulundu. Ancak bu bir ilişki; “şunu yaparsanız şu olur” demiyor ve çocukların sonuçları deneysel olarak ölçülmedi.
20 soru: kartlar
Sorular altı başlıkta: benzerlik, tahmin, zorlanma, hayal, gözlem, kural ve duygu. Aşağıdaki PDF'te 2 sayfa kart (sayfa başına 10 kart, kesme çizgileriyle) ve bir “nasıl sorulur” sayfası var. A4'e yazdırın, kesin, kavanoza atın.

20 sofra sorusu kartlarını indir (PDF)
Sorular
- Benzerlik: Kaşıkla kürek nasıl benziyor?
- Tahmin: Buzu tabakta bıraksak ne olur?
- Zorlanma: Bugün seni ne zorladı? Nasıl denedin?
- Benzerlik: Elmayla top nasıl benziyor? Nasıl ayrılıyor?
- Benzerlik: Yağmurla gözyaşı nasıl benziyor?
- Tahmin: Bir tabak suyu dondurucuya koysak yarın ne olur? Neden?
- Tahmin: Mıknatıs hangi şeylere yapışır? Önce tahmin edelim, sonra deneyelim.
- Zorlanma: Bugün ilk denemede yapamayıp sonra yaptığın bir şey var mı?
- Zorlanma: Bugün yaptığın bir hata sana ne öğretti?
- Hayal: Dünyada hiç gece olmasaydı neler değişirdi?
- Hayal: Evdeki herkesin boyu yarıya inseydi neler zorlaşırdı, neler kolaylaşırdı?
- Hayal: Bir günlüğüne hayvanlarla konuşabilseydin kime ne sorardın?
- Gözlem: Bugün yolda herkesin fark etmediği bir şey gördün mü?
- Gözlem: Sofrada yuvarlak olan beş şey bulabilir misin?
- Kural: Çatal, kaşık, bardak: hangisi farklı olabilir? Başka bir cevap bulabilir misin?
- Kural: Sırayla ikişer sayalım: 2, 4, 6... Kim kaçta takılacak? Sonra üçer sayalım.
- Duygu: Bugün birine yardım ettin mi, ya da biri sana yardım etti mi? Nasıl hissettirdi?
- Duygu: Bugün seni en çok ne güldürdü?
- Duygu: Bir arkadaşın üzgün olsaydı ne yapardın? Neden?
- Merak: Bugün aklına gelen ama cevabını bilmediğin bir soru var mı? Birlikte bakalım.
Dürüst bir not
Bu soruların çocuğun zekâsını geliştirdiğini ya da bir sınavda puan getirdiğini söylemiyoruz; böyle bir kanıtımız yok. Yalnız 3. soru yukarıda anlattığımız araştırmaya dayanıyor. Diğerleri bizim önerimiz. Amacımız küçük: sofrada birlikte düşünmeyi ve konuşmayı alışkanlık yapmak.
Kaynak: Haimovitz, K. ve Dweck, C. S. (2016). Parents' views of failure predict children's fixed and growth intelligence mind-sets. Psychological Science. doi:10.1177/0956797616639727
Yeni soru ve kartlardan haberdar olmak için haber listemize katılabilirsiniz. Sofra sorularının benzerlik ve ilişki düşünmeye dayanan türleri için Çarşı Adası'na da göz atın.
Merak Feneri