Günün Fener Sorusu

Çevirince hangisi olur? Üç döndürme sorusunun çözümü

Günün Fener Sorusu #3: bir köşe karesini takip ederek üç döndürme sorusunun adım adım çözümü, ayna tuzağı ve kareli kâğıtla evde deneme.

"Çevirince hangisi olur?" yazılı Günün Sorusu #3 kapağı ve sağa çeyrek tur sorusu.

Günün Fener Sorusu #3'te üç döndürme sorusu vardı: sağa çeyrek tur, ters yöne çeyrek tur ve yarım tur. Instagram'dan geldiyseniz cevapları gönderinin son sayfasında görmüşsünüzdür; burada neden doğru olduklarını, bir köşe karesini takip ederek tek tek gösteriyoruz. Önce soruları çocuğunuzla birlikte çözün, sonra perdeyi açın.

Tek kural: Desenin tamamı birlikte döner, kareler tek tek değil. O yüzden her kareyi ayrı düşünmek yerine tek bir köşe karesi seçin ve dönünce nereye gittiğini bulun. Sonra yanındaki kareye bakmak çoğu zaman yeter.

Dönüşleri hatırlamak için

  • Sağa (saat yönünde) çeyrek tur: sol alt köşe sol üste, sol üst köşe sağ üste çıkar. Alt kenar sol kenara dikilir.
  • Sola (saatin tersine) çeyrek tur: sol üst köşe sol alta iner, sağ üst köşe sol üste gelir.
  • Yarım tur: sağ alt köşe sol üste, sağ üst köşe sol alta gider. Üst-alt ve sağ-sol birlikte değişir.

1. soru: sağa çeyrek tur

1. soru: 3'e 3 kareli desen; alt sırada yeşil, turuncu, yeşil, ortada solda bir turuncu kare. Ok saat yönünde. Dört şık.
Cevabı göster

Cevap: 4

  1. Köşe seçin: sol alttaki yeşil kare. Sağa çeyrek turda sol alt köşe sol üste çıkar.
  2. Sırayı takip edin: alttaki sıra (yeşil, turuncu, yeşil) sol kenara dikilir: yukarıdan aşağı yeşil, turuncu, yeşil.
  3. Kalan kareye bakın: ortadaki satırın solundaki tek turuncu kare üst sıraya çıkar ve sol üstteki yeşilin hemen sağına gelir.
  4. Şıkları eleyin: 2. şık desenin ters yöne çevrilmiş hâli, 3. şık yarım tur çevrilmiş hâli. Yönü yanlış okuyan bunları seçer. 1. şıkta yeşil kare yanlış yerde.
1. sorunun çözümü: sol alttaki yeşil kare dönünce sol üste çıkıyor; doğru şık 4.
Kırmızı halka: sol alttaki yeşil kare, sağa çeyrek turda sol üste çıkıyor.

2. soru: ters yöne çeyrek tur

Ok bu kez saatin tersine dönüyor. Desen de büyüdü: 4'e 4.

2. soru: 4'e 4 kareli desen; sol üstte iki mavi kare alt alta, ikinci sırada iki turuncu ve sağ kenarda bir mavi, üçüncü sırada bir turuncu. Ok saatin tersine. Dört şık.
Cevabı göster

Cevap: 4

  1. Köşe seçin: sol üstteki mavi kare. Sola çeyrek turda sol üst köşe sol alta iner.
  2. Yanındakini de alın: onun hemen altındaki mavi kare de alt sıraya iner ve sol alttaki mavinin sağına gelir. Alt sırada yan yana iki mavi olmalı.
  3. Sağ kenardaki mavi: sağ kenar, sola çeyrek turda üst kenar olur. Bu mavi kare üst sıraya çıkar.
  4. Turuncular: ortadaki turuncu kareler desenin ortasında kalır, yalnız yönleri değişir. Hepsi 4. şıkta.
  5. Şıkları eleyin: 3. şık yarım tur, 1. şık ise doğru cevabın baş aşağı (ayna) hâli. 2. şıkta kareler yanlış yerde.
2. sorunun çözümü: sol üstteki mavi kare dönünce sol alta iniyor; doğru şık 4.
Kırmızı halka: sol üstteki mavi kare, sola çeyrek turda sol alta iniyor.

3. soru: yarım tur, en zoru

3. soru: 4'e 4 kareli desen; sağ kenarda yukarıdan aşağı mavi, mavi, sarı, mavi; ikinci sırada ortada iki sarı. Yarım tur oku. Dört şık.
Cevabı göster

Cevap: 3

  1. Köşe seçin: sağ alttaki mavi kare ve hemen üstündeki sarı. Yarım turda sağ alt köşe sol üste gider.
  2. Komşu da ters döner: sarı, mavinin üstündeydi; yarım turda baş aşağı olduğu için artık mavinin altında durur.
  3. Sağdaki sütun sola geçer ve ters dizilir: yukarıdan aşağı mavi, sarı, mavi, mavi.
  4. İki sarı: üst yarıdaydılar (2. sıra); yarım turda alt yarıya (3. sıra) inerler. Hepsi 3. şıkta.
3. sorunun çözümü: sağ alttaki mavi ve üstündeki sarı, yarım turda sol üste gidiyor ve sarı mavinin altına geçiyor; doğru şık 3.
Sağ alttaki mavi sol üste gidiyor; üstündeki sarı artık onun altında.

Ayna tuzağı: 4. şık

3. sorunun asıl zorluğu 4. şık. O şık desenin döndürülmüş hâli değil, aynadaki hâli: sağ-sol yer değiştirmiş ama üst-alt yerinde kalmış. İlk bakışta çok benziyor; sol kenarda yine mavi kareler, yanında yine iki sarı var.

3. ve 4. şıklar yan yana. 3. şıkta mavi sol üstte ve sarı onun altında; 4. şıkta mavi sol altta ve sarı onun üstünde.
Aynı köşe karesi iki şıkta: yarım turda (3) sarı mavinin altında, aynada (4) üstünde.

Köşe yöntemi farkı hemen gösteriyor. Sağ alttaki mavi:

  • yarım turda sol üste gider, sarı da altına geçer (3. şık);
  • aynada yalnız sola kayar, sol altta kalır, sarı yine üstündedir (4. şık).

Kısaca: yarım turda hem sağ-sol hem üst-alt değişir; aynada yalnız biri. İki sarının yerine bakmak da yeter: yarım turda üst yarıdan alt yarıya inerler, aynada aynı sırada kalırlar. Diğer iki şıktan 1. şık çeyrek tur, 2. şık çeyrek turun ayna hâli.

Evde deneyin: kareli kâğıt ve gerçek bir dönüş

Döndürmeyi kafada yapmak zor gelirse, önce elle yapmak en iyi yol. Beş dakika yeter.

  • kareli kâğıt
  • iki renk kalem
  • makas (isteğe bağlı)
  1. Çizin. Kâğıda 3'e 3'lük bir kare çizin ve içine 3-4 kareyi iki renkle boyayın. Köşeye küçük bir yıldız koyun; takip edeceğiniz kare o.
  2. Tahmin edin. Kâğıdı çevirmeden önce sorun: "Sağa çeyrek tur dönersek yıldız nereye gider?" Çocuğunuz parmağıyla göstersin.
  3. Çevirin. Kâğıdı masada gerçekten çeyrek tur çevirin ve birlikte bakın. Tahmin tuttu mu?
  4. Aynayı da deneyin. Kareyi makasla kesip kâğıdın arkasını çevirin (ya da gerçek bir aynaya tutun). "Bu da dönmüş gibi mi duruyor, yoksa başka bir şey mi?" Arkasını çevirmek ile masada döndürmek arasındaki farkı eliyle görmek, ayna tuzağını en iyi anlatan şey.
  5. Sıra onda. Bu kez o desen çizsin, siz tahmin edin. Arada bilerek yanlış tahmin edin; düzeltmek çok eğlenceli.

Çocuğunuz yanlış şık seçtiyse "Bu köşe nereye gitti?" diye sorun ve kâğıdı birlikte çevirip bakın. Cevabı söylemek yerine kâğıdın göstermesine izin vermek, bir sonraki soruda işe yarayan yolu bırakır.

Bilim ne diyor?

Uzamsal beceriler pratikle gelişebiliyor. 217 çalışmayı bir araya getiren bir meta-analizde eğitim etkisi orta büyüklükteydi ve kazanım, eğitilmeyen başka uzamsal görevlere de taşındı. Bunun okul başarısına ya da bir sınav sonucuna ne kadar yansıdığı ise kesin değil; burada amaç, birlikte bakmanın keyfi.

Kaynak: Uttal, D. H. ve ark. (2013). The malleability of spatial skills: a meta-analysis of training studies. Psychological Bulletin, 139(2), 352–402. doi

Bu sorular Merak Feneri'nde, bilgisayarla üretildi; sınavda çıkmış soru değildir.

Döndürme soruları uygulamada Rüzgâr Adası'nda; ayna soruları ise Göl Adası'nda. Yeni Günün Fener Soruları ve çözümleri için haber listemize katılabilirsiniz.

Haberdar olun

Uygulama Google Play ve App Store'a çıktığında ve yeni yazı ya da PDF eklendiğinde e-postayla haber verelim. İstediğinizi seçin; ikisi ayrı izinlerdir, istediğiniz an çıkabilirsiniz.

Bilgileriniz yalnızca seçtiğiniz amaçla kullanılır. Aydınlatma metni